همگرایی کشورها ی «اکو» درتوریسم پزشکی

گروه گردشگری، فاطمه باباخانی: در سال ۱۳۶۳ سه کشور ایران، پاکستان و ترکیه تصمیم گرفتند بار دیگر سازمان همکاری عمران منطقه‌ای را که پس از انقلاب اسلامی منحل شده بود زنده کنند. در این راستا بود که سازمان اکو (Economic Cooperation Organization) شکل گرفت و در سال‌‌های بعد نیز کشورهایی نظیر افغانستان، تاجیکستان، آذربایجان، ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان به آن افزوده شدند. یکی از هدف‌های تشکیل این سازمان جدیدالتاسیس، ارتقای شرایط برای توسعه اقتصادی پایدار و افزایش سطح زندگی و رفاه مردم بود که برای دستیابی به آن انواع معاهدات بازرگانی میان کشورهای عضو بسته شد؛ برخی موارد با وجود اثرات بالای اقتصادی نادیده گرفته شده و اقدامی در راستای فعالیت‌های هماهنگ در آنها صورت نگرفت یا به شکل محدود به آنها پرداخته شد. گردشگری نمونه‌ای از این حوزه‌ها بود که با توجه به مزیت‌های بالای منطقه در این عرصه مغفول مانده و هرکدام از این کشورها سیاست‌گذاری‌های مختلفی را در آن پیش گرفته‌اند. این در حالی است که صنعت گردشگری یکی از صنایعی است که می‌تواند به واسطه برخورداری کشورهای این منطقه از جاذبه‌های مختلف تاریخی و فرهنگی توزیع درآمد متوازن را در این کشورها به دنبال داشته و هدف اولیه تشکیل اکو را که دستیابی به توسعه پایدار و افزایش سطح رفاه مردم است محقق کند؛ چنانچه مسوولان گردشگری ترکیه با موفقیت در این عرصه توانسته‌اند کشورشان را در زمره ۱۰ کشور برتر گردشگری در جهان ثبت و از این راه درآمد بالایی کسب کنند.

گامی برای همکاری گردشگری اکو

کنفرانس گردشگری سلامت اکو که از ۲۷ مرداد در استان مازندران آغاز به‌کار کرده است شاید یکی از اولین راهکارهایی باشد که از کشورهای عضو دعوت می‌کند فارغ از نگاه جزیره‌ای، گردشگری سلامت را در مجموعه اکو وسعت بخشیده و از مزیت‌های نسبی خود در این راه بهره‌گیرند.

در همین راستا دکتر علی ماهر در این کنفرانس با تاکید بر ظرفیت‌های ایران به عنوان یکی از کشورهای عضو اکو گفت: به‌طور کلی اگر بخواهیم تعریفی از گردشگری سلامت داشته باشیم؛‌ این نمونه از توریسم عبارت است از ارائه امکانات سلامت با قیمتی مناسب و در فضای رقابتی به شکلی که کلاس کار در سطح استاندارد و قابل مقایسه با کشورهای پیشرفته دنیا باشد. با فراهم آوردن این موارد ما با رقم‌هایی چند هزار دلاری به ازای هر گردشگر در این شیوه از توریسم سر و کار خواهیم داشت.

وی درباره سابقه این نمونه از گردشگری در جهان اظهار کرد: برخلاف تصور عمومی مبنی بر تازگی این شاخه از توریسم، قدمت گردشگری سلامت به روزگار باستان برمی‌گردد. یونانیان در این دوره برای دریافت خدمات مرتبط با سلامت به کشورهای دیگر رفته و ایرانیان نیز در پی یافتن علم طب راهی دیگرنقاط جهان می‌شدند.

این کارشناس حوزه گردشگری سلامت افزود: اما بحث بازاریابی و نگاه به مزیت‌های نسبی گردشگری سلامت مفهوم جدیدی محسوب می‌شود و در ایران نیز وزارت بهداشت و درمان به‌تازگی به این نتیجه رسیده است برای احداث بیمارستان‌هایی در سطح استانداردهای جهانی اقدام کند و اخیرا آیین‌نامه‌های آن نیز تعیین شده است.

ماهر درباره وضعیت سایر کشورهای آسیایی در این زمینه گفت: در کشورهای دیگر آسیا این کار پیش از این شروع شده و آنها به نوعی در این زمینه برند محسوب می‌شوند که از نمونه‌های موفق آن می‌توان به هند به‌عنوان قطب گردشگری سلامت اشاره کرد.

وی ترکیه و ایران را از دیگر کشورهایی دانست که خدمات پزشکی آنها قابل مقایسه با کشورهای اروپایی است و اضافه کرد: جراحی‌های موفق این دو کشور حتی از نمونه‌های اروپایی نیز فراتر رفته که این امر نشان‌دهنده کیفیت بالای خدمات گردشگری سلامت در این کشورها است.

این کارشناس گردشگری درباره مزایای نسبی ایران در این عرصه اظهار کرد: تحقیقات نشان می‌دهند که کشورمان در بحث پیوندهای مغز و استخوان، ‌جراحی زیبایی، دندان‌پزشکی و... دارای مزیت نسبی است و نظام پزشکی می‌تواند با کمک وزارت بهداشت روی این مقولات کار کند.

ماهر درباره عدم بهره‌گیری ایران از بازار گردشگری سلامت با وجود چنین مزیت‌هایی به تبلیغات منطقه‌ای و بین‌المللی ضعیف اشاره کرد و ادامه داد: ما باید با استفاده از مجلات، رسانه و وب سایت‌های تخصصی پزشکی و گردشگری این نقیصه را جبران کنیم.

وی به مراقبت‌های پرستاری بعد از عمل و امکان ارتباط‌گیری با بیمار با داشتن مترجم در بیمارستان‌ها به عنوان دیگر ضعف‌های ما در این عرصه اشاره و عنوان کرد: استفاده از جذابیت‌های استان‌های حاشیه مرکز اصلی برای گذراندن دوران نقاهت و ذکر آن در بروشورها از دیگر اقداماتی است که باید در این زمینه برای آن برنامه‌ریزی شود.

ایجاد پکیج و قیمت مناسب و مشخص از دیگر راه‌های جذب گردشگر سلامت بود که این کارشناس گردشگری بر آن تاکید کرد و با اشاره به ضعف برخی کشورهای عضو اکو و به‌ویژه ایران در زمینه آن گفت: متاسفانه در برخی موارد به گردشگر گفته می‌شود که قیمت نهایی با توافق پزشکان و به‌صورت موردی ارائه خواهد شد که این رویه یک ضد تبلیغ در بازاریابی گردشگری سلامت به حساب می‌آید و موجب سردرگمی گردشگر می‌شود. وی همچنین خواهان درگیر شدن مراکز توریستی و آموزش پرسنل آنها در زمینه این نمونه از گردشگری شد و گفت: تا این آژانس‌ها آموزش لازم را نبینند ما قادر به ارائه پکیج کاملی نخواهیم بود، زیرا نگهداری از خانواده و همراه بیمار، خدمات هتلی، رفتار پرسنل با همراه بیمار و... از عوامل موفقیت گردشگری سلامت است.

ماهر گفت: با در نظر گرفتن این ملاحظات، کشورهای عضو اکو محل خوبی برای ارائه خدمات گردشگری سلامت هستند، زیرا گردشگر سلامت به‌دنبال راحتی، آسایش و آرامش به‌علاوه قیمت پایین و مزیت نسبی کیفیت بالا است که خوشبختانه ما می‌توانیم این تسهیلات را ارائه کنیم.

وی درباره بازار هدف این گردشگری نیز اظهار کرد: سال گذشته یک میلیون آمریکایی به واسطه هزینه‌های بالای درمانی با انگیزه گردشگری سلامت از این کشور خارج شده‌اند و این رقم دائم در حال افزایش است. ازسوی دیگر در کانادا ۷۰۰ هزار نفر به دنبال خروج از کشور برای دریافت خدمات درمانی ارزان هستند و این افراد با توجه به هزینه یک پنجمی درمان در ایران نسبت به این کشورها مشتریان بالقوه ما محسوب می‌شوند.

این کارشناس در جمع‌بندی سخنانش، ایجاد پایگاه‌های جذب گردشگری سلامت در کشورهای آمریکا، انگلستان، کانادا، حاشیه خلیج‌فارس و کره و ژاپن، تربیت مدیرانی که در هر دو حوزه گردشگری و پزشکی تخصص داشته و این دو حوزه را هماهنگ کنند، تنظیم سیاست‌گذاری‌های کلان به شکلی که با گردشگری سلامت تناقضی نداشته باشد، تاکید بسیار روی اخلاق پزشکی در گردشگری سلامت، وضع معافیت‌های مالیاتی، ورود به عنوان رشته تخصصی در دانشگاه‌ها و مدیریت بخش ارتباط با مشتری را از راهکارهای این صنعت در محدوده کشورهای عضو اکو عنوان کرد.

صندوق توسعه، سرمایه‌گذاری بلندمدت در گردشگری

عضوانجمن گردشگری سلامت ایران نیز درباره صندوق توسعه گردشگری سلامت اکو گفت: صندوق‌های توسعه، استفاده از ظرفیت‌ها و مدیریت‌های راهبردی و برنامه‌ریزی برای هدف‌های خاص است که به دنبال ابزار نوین بوده و روی ایده‌های جدید کار می‌کند.

دکتر یونسی افزود: کشورهای عضو اکو در حال حاضر به‌صورت جداگانه در حال ارائه خدمات گردشگری هستند اما ما باید به سمتی برویم که همکاری و نزدیکی این کشورها اتفاق بیفتد.

وی اظهار کرد: این صندوق در گردشگری سلامت حائز فرصت‌های اقتصادی زیادی است که کشورهای عضو اکو باید به عنوان یک فرصت از آن استفاده کنند.

این فعال گردشگری تصریح کرد: این کشورها در منطقه سوق‌الجیشی واقع شده‌اند که از این رهگذر می‌توانند به خود و همسایگانشان سود برسانند. از این رو باید روی گردشگری سلامت تمرکز صورت بگیرد و برنامه‌هایی ارائه شود تا بتوان دولت‌های کشورهای عضو اکو را برای همکاری قانع کرد. یونسی افزود: صندوق توسعه، صندوقی استراتژیک است که باید از آن نهایت استفاده را برد، چرا که بدون پول نمی‌توانیم کار کنیم و اگر منابع مالی تامین نشود، تمام طرح‌ها روی کاغذ می‌ماند و بی نتیجه است؛ اما باید توجه کرد که صندوق توسعه با شرکت سرمایه‌گذاری کاملا متفاوت است، چرا که در صندوق توسعه منافع بلندمدت با محوریت توسعه انسانی مدنظر قرار می‌گیرد؛ درحالی‌که در شرکت‌های سرمایه‌گذاری، پول حرف اول را می‌زند. مزیت نسبی کشورهای عضو اکو به‌ویژه ایران و ترکیه در حوزه گردشگری سلامت است، شاخه‌ای از توریسم که در آن گردشگران به‌طور متوسط سه برابر سایر انواع گردشگری هزینه می‌کنند و مدت زمانی که در کشور میزبان نیز صرف می‌کنند ، بیشتر است. از این رو در پیش گرفتن راهکاری که خدمات مطلوب را در قیمت مناسب ارائه کند می‌تواند در اولویت ما در گسترش این شاخه باشد؛‌ در کنار آن شناسایی این بازار ارزان و مطلوب در بازارهای جهانی گردشگری از ضرورت‌هایی است که باید مسوولان دولتی و فعالان بخش خصوصی این عرصه نسبت به آن اقدام کنند تا بتوانند مشتریان بالقوه خود را بالفعل کنند.