افت و خیز ۶۰۰ دلاری طلا در سال ۲۰۱۱
دنیای اقتصاد- سال ۲۰۱۱ را باید سال طلا نامید؛ سالی که رکوردهای پی در پی ثبت شد و هر اونس طلا نوسانی در حدود ۶۰۰ دلار داشت.بازار طلای سال ۲۰۱۱ با هر اونس ۱۴۳۰ دلار شروع شد؛ اما در همان ماه اول نزدیک به ۱۰۰ دلار افت کرد. این کاهش قیمت، آینده را با ابهام روبه‌رو کرد؛ اما هر چه سال جلوتر آمد، قیمت طلا نیز بالاتر رفت. طلا از قله ۱۷۰۰ عبور کرد و به ۱۹۳۲ دلار رسید تا تاریخی‌ترین رکورد ثبت شود، اما در نهایت با قیمت ۱۵۶۶به کار خود پایان داد. «دنیای اقتصاد» در گزارشی به بررسی بازار طلای ۲۰۱۱ و دلایل نوسان آن پرداخته است.
دنیای اقتصاد- سال 2011 را باید سال طلا نامید؛ سالی که رکوردهای پی در پی ثبت شد و هر اونس طلا نوسانی در حدود 600 دلار داشت.بازار طلای سال 2011 با هر اونس 1430 دلار شروع شد؛ اما در همان ماه اول نزدیک به 100 دلار افت کرد. این کاهش قیمت، آینده را با ابهام روبه‌رو کرد؛ اما هر چه سال جلوتر آمد، قیمت طلا نیز بالاتر رفت. طلا از قله 1700 عبور کرد و به 1932 دلار رسید تا تاریخی‌ترین رکورد ثبت شود، اما در نهایت با قیمت 1566به کار خود پایان داد. «دنیای اقتصاد» در گزارشی به بررسی بازار طلای 2011 و دلایل نوسان آن پرداخته است.
بررسی نوسان قیمت جهانی طلا در سال ۲۰۱۱
کارنامه پر افت و خیز طلا
گروه بازار پول_ مسعود رضا طاهری: قیمت طلا در واپسین لحظات معاملات سال ۲۰۱۱ میلادی در سطح ۴/۱۵۶۶ دلار بسته شد. کارنامه بازار جهانی طلا درحالی به این رقم ختم شده است که سال ۲۰۱۱ به عنوان پرافت و خیزترین سال قیمت طلا رکوردهای تاریخی را یکی پس از دیگری فتح کرد و تقریبا در نیمه دوم سال به بالاترین عدد ثبت شده تاریخی خود در اوج به ۱۹۲۲ دلار دست یافت.
در این سال که منحنی تغییرات قیمت طلا تا ماه نهم سال با یک شیب ۳۰ درجه مرتبا افزایشی بوده، بازارهای جهانی شاهد حداقل ۶۱۷ دلار تفاوت قیمت در بالاترین و پایین‌ترین حد قیمت بوده است. در ابتدای این سال قیمت طلا در سطح تقریب ۱۴۳۰ دلار باز شد. قیمت طلا در این سال در کمترین حد به نرخ ۱۳۱۵ دلار و در بالاترین حد به طور لحظه‌ای ۱۹۳۲ دلار را نیز ثبت کرده که عملا فاصله‌ای ۶۱۷ دلاری داشته است.
قیمت طلا در روز پایانی نسبت به روز قبل از آن با ۹/۲۰ دلار افزایش روبه‌رو بود و ۳۵/۱ درصد به طور روزانه گران شد. در همین روز از میزان افزایش یافته قیمت طلا، ۱/۳ دلار مربوط به تضعیف روزانه قیمت دلار آمریکا بوده و ۸/۱۷ دلار نیز به دلیل خریدهای عمده و افزایش تقاضا صورت گرفته است.
قیمت طلا در ۳۰ روز پایانی سال، به طور متوسط ۴۶/۱۰ درصد نزول داشت و ۱۸۳ دلار کاهش را ثبت کرد. در عین حال در یک سال گذشته به طور متوسط و پس از افت و خیز‌های فراوان ۳/۱۶۲ دلار بالاتر رفته و ۵۶/۱۱ درصد تقویت شده است.
سال پر تلاطم
سال پر تلاطم قیمت طلا در جهان در حالی به آخر رسیده و بازارها تعطیلات سال نو را سپری می‌کنند که برخی از کارشناسان و سرمایه‌گذاران با این استدلال که سال طلایی طلا به سر رسیده و بیش از حد طلا خریداری شده، نسبت به روند قیمت آن در سال ۲۰۱۲ چندان خوشبین نبوده و سالی کم فروغ را برای آن پیش بینی می‌کنند. در این میان جرج سوروس میلیاردر معروف آمریکایی که در ژانویه سال ۲۰۱۰ گفته بود خرید طلا در ابتدای حباب قیمت کاری عقلانی است، در سه ماهه اول سال ۲۰۱۱، ۹۹ درصد دارایی طلا و اوراق بهادار طلا در بزرگ‌ترین صندوق سرمایه‌گذاری طلا در جهان (SPDR GOLD TRUST) را فروخت. او معتقد است که قیمت طلا در سال ۲۰۱۲ در جمع آبشن‌های سرمایه‌گذاری در حاشیه قرار خواهد گرفت.
در این راستا چارلز موریس سرمایه‌دار بزرگ که در مجموعه HSBC GLOBAL در لندن ۲/۲ میلیارد دلار را مدیریت می‌کند معتقداست که طلای زیادی خریداری شده و در شرایط فعلی یک سال و حتی بیش از یک سال زمان نیاز است تا طلا دوباره در محوریت دارایی‌های سرمایه‌ای قرار گرفته و قیمتش بالا برود.او در پایان ماه نوامبر دارایی‌های طلایی خود در پرتفوی سرمایه‌گذاری‌اش را از ۱۵ درصد به ۶ درصد کاهش داد.
همچنین دنیس گارتمن اقتصاد دان و صاحب نشریه soffulk در ویرجینیا می‌گوید که سوداگران به مرگ بازار طلا آگاهی یافته‌اند.او در ۲۳ دسامبر طلاهای خود را فروخت و نسبت به آینده طلا اظهار بی‌تفاوتی کرد. او راه سوداگری در بازار طلا را پایان یافته دانست.
در مقابل طرفداران افزایش قیمت طلا در جهان وجود بی ثباتی در بازارهای بورس و ارز را دلیل تمایل دوباره سرمایه‌گذاران به طلا در سال آینده می‌دانند. همچنین تداوم بحران بدهی‌ها در اروپا و تنش‌های فزاینده در خاورمیانه و کشورهای عربی را با نگرانی از سایه یک جنگ فراگیر احتمالی در منطقه دلیل افزایش قیمت نفت و طلا می‌دانند. نرخ بهره در آمریکا و اروپا پایین‌تر از انتظار و از نرخ پیش تاخته تورم در جهان به مراتب کمتر است که خود دلیلی برای افزایش قیمت طلا است. این در شرایطی است که چشم‌انداز روشنی برای رونق بازارهای سهام وجود ندارد و نگرانی‌های سیاسی نیز ادامه دارد.
سکه بودن بازار سکه در ایران
در سال ۲۰۱۱ پابه پای افزایش قیمت جهانی طلا، قیمت سکه و ارز نیز در بازار داخلی رو به افزایش داشته است. این تناسب اگرچه برخی اوقات به شدت کم رنگ بود، اما پایه‌ای برای اوج گرفتن قیمت سکه و ارز در بازر داخلی نیز شد.
در پایان ماه ژانویه ۲۰۱۱ قیمت طلا در سطح ۵/۱۳۳۷ دلار بسته شد، در این زمان قیمت دلار آمریکا در بازار داخلی ۱۰۹۵ تومان و قیمت سکه ۳۵۶ هزار تومان بود. در این روز مهم‌ترین خبر، ورود سکه‌های گرمی به بازار برای روزهای آتی بود.از مهم‌ترین اخبار تاثیرگذار در بازار طلا می‌توان به نگرانی بازارهای مالی جهان از سرنگونی مبارک در مصر و سرایت بحران سیاسی تونس و مصر به سایر کشورهای عربی اشاره کرد.
بهار عربی و طلا
در ماه فوریه که تداوم نگرانی‌ها از گسترش اعتراضات مردمی در خاورمیانه و شمال آفریقا و در عین حال تثبیت نرخ بهره دلار آمریکا در حد صفر درصد موجب افزایش قیمت طلا تا ۶/۱۴۱۲ دلار در پایان این ماه شده بود، سکه تا ۳۹۷ هزار تومان فروخته شد.
قیمت دلار در بازار داخلی نیز به ۱۱۴۰ تومان رسید.
نبرد در لیبی
در پایان ماه مارس قیمت طلا در بازارهای جهانی ۴/۱۴۳۱ دلار بسته شد. سکه در بازار داخل به ۳۹۱ هزار تومان و دلار به ۱۱۲۵ تومان رسید. در این ماه شدت یافتن نبردها در لیبی و افت رتبه اعتباری پرتغال و همچنین تبعات وقوع زلزله و بیم از گسترش تشعشعات هسته‌ای نیروگاه هسته‌ای در ژاپن بازار طلا را تحت فشار قرار داد.
پایان ماه آوریل با ۱۰ اردیبهشت سال ۹۰ مصادف شد. قیمت طلا در این روز ۷/۱۵۶۷ دلار بود. سکه ۴۲۵ هزار تومان و دلار آمریکا ۱۱۳۰ تومان فروخته شد. در بازار داخلی صف‌های فروش سکه در پشت در شعب بانک ملی تشکیل می‌شد و در عرصه بین‌المللی در ماه آوریل اعلام کاهش نرخ رشد اقتصادی، افت بودجه دولتی و کاهش میزان مصرف در آمریکا از طریق افت وخیز برابری دلار موجب تاثیر بر قیمت طلا بوده است.
همچنین تداوم اعتراضات مردمی و نگرانی از افزایش تورم در جهان به ویژه در اروپا بر فشار‌ها بر بازار طلا افزود.
پایان ماه مه در ۱۰ خرداد قیمت طلا تا ۱۵۳۰ دلار بالا رفت. سکه در بازار داخلی ۴۴۰ هزار تومان و دلار ۱۱۷۵ تومان به فروش رسید. در ابتدای خرداد به قیمت سکه یک شوک ۱۸ هزارتومانی ناشی از اعمال مالیا ت بر ارزش افزوده وارد آمد. در خارج ازایران نیز در این ماه دو عامل افت رتبه اعتباری یونان تا سطح B مثبت و عبور قیمت نفت از سطح ۱۰۰ دلار بیش از سایر دلایل برافزایش قیمت طلا موثر بوده‌اند.
یورو و دل نگرانی‌های سرمایه‌گذاران
ماه ژوئن در کنار سایر عوامل، نگرانی از سقوط اقتصادی یونان و در عین حال افزایش برابری یوروتا ۴۴/۱ در مقابل دلار آمریکا، قیمت طلا را به نوسان واداشت. در پایان این ماه قیمت طلا تا ۱۵۰۰ دلار بالا رفت. افزایش‌ها در بازار ارز و سکه داخل موجب شد تا قیمت سکه تا ۴۳۱ هزار تومان برسد و قیمت دلار تا ۱۱۶۵ تومان بالا برود.
در پایان ماه جولای قیمت طلا در سطح ۲/۱۶۲۷ دلار بسته شد. در داخلی قیمت سکه ۴۳۱ هزا رتومان و قیمت دلار ۱۱۲۸ تومان شد .همچنین افت ارزش بورس‌های اروپایی، نگران از سرایت بحران یونان به سایر کشورها، نگرانی از عدم توانایی دولت برلوسکنی در مهار بحران اقتصادی ایتالیا و همچنین افت رتبه اعتباری ایرلند موجب شدن تا قیمت طلا همچنان در مسیر افزایشی قرار گیرد.
نزاع جمهوری‌خواهان
ماه آگوست بازارهای جهانی شاهد رسیدن قیمت طلا به ۱۷۹۵ دلار در پایان این ماه بودند. در این ماه بازار جهانی طلا به شدت از اختلاف بین دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان کنگره آمریکا بر سر سقف بدهی‌های این کشور تحت فشار بود. در این ماه گزارش‌هایی از خریدهای عمده طلا توسط بانک‌های مرکزی جهان منتشر شد.
رکورد شکنی تاریخی
اگرچه قیمت طلا در پایان ماه سپتامبر در سطح ۸/۱۶۲۴ دلار بسته شد، اما این ماه خبرسازترین ماه در بازارهای جهانی طلا بود. در ششم این ماه برابر با ۱۵ شهریور قیمت طلا به طور لحظه‌ای تا ۱۹۳۲ دلار و به طور ثبت شده در معاملات تا ۱۹۲۲ دلار رسید که بالاترین رکورد تاریخی برای طلا بود. افت شدید شاخص‌ها در بورس‌های جهانی و تشدید نگرانی از آینده اقتصاد آمریکا به علاوه اوج نگرانی‌ها در اروپا قیمت طلا را به این حد رساند. که طی چند روز به دلیل فروش و حراج قیمت مسیر کاهشی در پیش گرفت.
در اکتبر افت رتبه اعتباری ایتالیا و اسپانیا تا AA منفی و انتظار برای تعیین تکلیف نهایی اعطای وام به یونان و همچنین تغییر در پرتفوی اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا از اوراق کوتاه‌مدت به بلند مدت نقش‌های تعیین کننده‌ای در افزایش تقاضا برای خرید طلا داشته‌اند که تا پایان ماه قیمت طلا را به ۱۷۱۷ دلار رساند.
پایان ماه نوامبر به دلیل اینکه نخست‌وزیر یونان به صورت غیر منتظره اعلام کرد که گرفتن وام یونان از اتحادیه اروپا را به همه پرسی می‌گذارد و همچنین به دلیل خرید دلار آمریکا توسط بانک مرکزی ژاپن بازار طلا بار دیگر تحت فشار قرار گرفت، اما نهایتا در سطح ۱۷۴۶ دلار بسته ماند.
ماه دسامبر ماه اجلاس‌های بی‌نتیجه در اتحادیه اروپا بود. بحران یورو لاینحل باقی‌ماند و بقیه جلسات مرکل و سارکوزی به ماه ژانویه ۲۰۱۲ موکول شد. با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال قیمت طلا به دلیل فروش عمده و خروج سرمایه‌گذاران از بازار و نیاز به نقدینگی با افت همراه بود . اگرچه نوسان قیمت تا روزهای آخر سال ادامه داشت. با این حال قیمت طلا در پایان سال در سطح ۴/۱۵۶۶ دلار بسته شد.
در ماه‌های پایانی سال ۲۰۱۱ در بازار داخل قیمت دلار آمریکا به رکورد ۱۶۰۰ تومان نیز نزدیک شد. محدودیت‌هایی نیز در عرضه ارز در بازار داخلی پدید آمد. قیمت سکه مرز ۶۰۰ هزار تومان را نیز پشت سر گذاشت و بازار داخلی بی اعتنا به تعطیلات سال نو میلادی در پی سود گرفتن از بازار شب عید ایرانی است. دیروز قیمت سکه ۶۰۹ هزا رتومان و قیمت دلار در محدوده ۱۵۳۰ تومان بود.
برخی دلایل مطرح شده برای افزایش و کاهش قیمت طلا
_ پایین ماندن نرخ بهره دلار در آمریکا نزدیک به صفر
_ شدت یافتن انتظارات تورمی در خصوص آینده قیمت در بازار طلا از سوی برخی شرکت‌ها با هدف فروش طلا در اوج قیمت؛ _ ریسک کم طلا در سرمایه‌گذاری‌ها؛
_ نگرانی از افت قیمت سهام؛
_ تشدید بحران اروپا؛
_ کاهش بازدهی اوراق قرضه در آمریکا
_ وقوع انقلاب در کشورهای عربی.
برخی دلایل برای کاهش قیمت طلا
_ توافق بین جمهوری خواهان و دموکرات‌های کنگره آمریکا پس از یک کشمکش چند روزه بر سر سقف بدهی‌های خارجی و بودجه؛
_ افزایش بازدهی اوراق قرضه در آمریکا؛
_ فروش و حراج عمده طلا در بازر‌های جهانی با هدف جذب نقدینگی.
