شماره روزنامه ۴۴۲۷
|

آرشیو اخبار : تاریخ اقتصاد

  • علی جعفرپور
    مهرداد نوری مجیدی

    ارزش و اهمیت مقام زن در تاریخ ایران بسی گسترده و قابل تامل است. در دوران صفویه‏ به واسطه رسمیت یافتن تشیع دوازده امامی، زن ایرانی در چارچوب اعتقادات مذهبی‏ وضع خاصی پیدا کرد. مورخان ایرانی عصر مورد نظر به واسطه عدم دسترسی به حرمسرا و مصاحبه‏های حضوری، نتوانستند گزارش‏های مفصل و دقیقی ارائه دهند. آنچه از نوشته‏های سیاحان برمی‏آید زنان در دوره صفویه دارای حجاب و پوشش خاصی‏ بوده‏ و در پرده زندگی می‌کردند. تعصب مردان ایرانی به حدی بود که زنان خود را در محدودیت نگه می‏داشتند و از دادن هر نوع آزادی امتناع می‏کردند و اجازه نمی‏دادند با مردان غریبه معاشرت کنند.

  • تمام بانک‌های ایران در روز 18 خردادماه 1358 با تایید مصوبه دولت موقت در شورای انقلاب، ملی اعلام شدند. این قانون که به تصویب دولت موقت جمهوری اسلامی و به تایید شورای انقلاب رسید، با واکنش‌های متفاوتی مواجه شد.

    عزت‌الله سحابی که پس از علی‌اکبر معین‌فر به‌عنوان رئیس سازمان برنامه و بودجه در دولت مهندس بازرگان مشغول به‌ کار شد، درباره موافقان و مخالفان ملی شدن بانک‌ها می‌گوید: «در هیات دولت روی این قانون بحث زیادی صورت گرفته بود. جناح چپ هیات دولت که مهندس معین‌فر، مهندس کتیرایی و مهندس طاهری از جمله آنها بودند، موافق ملی شدن بانک‌ها بودند.

  • گروه تاریخ و اقتصاد: رونق هر نوع فعالیت تجاری مستقیما به سود خزانه دولت تمام می‌شد، به‌گونه‌ای که درآمد به تمغا ـ مالیات وضع شده از سوی مغولان ـ وابسته بود و این مالیات پیش رو، مالیات فروش بود که به تمام معاملات تجاری بسته می‌شد. علما مالیات تمغا را مغایر با شریعت می‌دانستند، هرچند شاهرخ تلاش کرد با نامیدن زکات بر آن، از این اتهام خود را مبرا سازد. الغ بیگ نیز در به کار بستن تمغا مصر بود و فقط تحت نفوذ خواجه احرار بود که ابوسعید مجبور به لغو آن در 1460 میلادی شد.

    «معماری تیموری»، برنارد اوکین

    .
  • گروه تاریخ و اقتصاد - در نهم ژوئن سال 1947 شرکت ساب سوئد(Saab Automobile AB) اعلام کرد که نخستین خودروی خود را تولید کرده است. این شرکت سوئدی در سال 1945 با هدف تولید خودرو‌های کوچک و سبک بنیانگذاری شد. از نخستین مدل آن تحت برند و نام ساب 92 در سال 1949 پرده‌برداری شد. در سال 1968 این شرکت با اسکانیا/ وایس ادغام شد. 10 سال پس از این ادغام مدل ساب 900 به کار افتاد که به مدل پرفروش این شرکت تبدیل شد. در نیمه‌های دهه 1980 خط تولید مدل سال 9000 نیز راه‌اندازی شد. محصولات اسکانیا خیلی سریع اروپا و خاورمیانه را درنوردید.
  • شعیب بهمن

    اندیشه‌ انحصار تجارت توتون و تنباکو را نخستین بار محمد‌حسن خان اعتماد‌السلطنه وزیر انطباعات ناصرالدین‌شاه مطرح کرد. وی در جمادی‌‌الآخر 1303 پیشنهادی در 9فصل و با عنوان «قانون اداره انحصاریه تنباکو و توتون و متفرعات آن» به ناصرالدین‌شاه عرضه کرد که البته با بی‌توجهی شاه مواجه شد یک سال بعد اعتماد‌السلطنه در نامه‌ دیگری که در سی فصل تهیه شده بود، مساله دریافت مالیات از عایدات دخانیات را برای ازدیاد عواید کشور تنظیم کرد به‌رغم آنکه ناصرالدین شاه قانون فوق را مورد تصویب قرار داد، به سبب مخالفت علما و بی‌میلی امین‌السلطان ـ صدر‌اعظم که به دستور شاه عهده‌دار اجرای آن بود ـ هرگز تحقق نیافت.

  • قانون انجمن‌های ایالتی و ولایتی که مشتمل بر ۱۲۲ ماده بود، در روز 22 اردیبهشت 1286 به تصویب نمایندگان مجلس شورای ملی رسید.

    براساس این قانون، ایالت قسمتی از مملکت بود که دارای حکومت مرکزی و ولایات حاکم‌نشین جزء باشد. با تصویب این قانون قرار شد در مرکز هر ایالتی انجمنی موسوم به انجمن ایالتی تشکیل شود که اعضای آن از میان منتخبان کرسی ایالت و توابع آن نمایندگانی که از انجمن‌های ولایتی فرستاده می‌شوند، انتخاب شوند.

    طبق قانون مصوب مجلس شورای ملی تعداد منتخبان کرسی‌های ایالت ۱۲ نفر و عده نمایندگانی که از ولایات جزء به کرسی ایالت فرستاده می‌شدند معادل عده ولایات‌ حاکم‌نشین جزء بود به این معنی که هر یک از انجمن‌های ولایتی فقط یک نفر از میان خودشان به اکثریت آرا انتخاب نموده با ‌اعتبارنامه‌ای…

  • تابلوی تصویر دکتر گاشه اثر ونسان ون‌گوگ، در چنین روزی در سال1369 (1991) در نیویورک به قیمت 5/ 82 میلیون دلار فروخته شد و حد نصاب قیمت یک تابلو را شکست. وَنسان وَن گوگ، نقاش نامدار هلندی بود. کار ونسان به‌خاطر زیبایی خشن، صداقت احساسی و رنگ جسورانه معروف است. آثار وی تاثیر گسترده‌ای بر هنر قرن بیستم باقی گذاشت.

    هرچند او در زمان حیاتش در گمنامی به سر می‌برد و در تمام طول عمر خود تنها یک تابلو یعنی تاکستان سرخ را فروخت، اما اکنون به‌عنوان یکی از تاثیرگذارترین نقاشان امپرسیونیست شناخته می‌شود.

  • میگل سروانتس، نویسنده پرفروش‌ترین رمان تاریخ ادبیات، یعنی «دن کیشوت» یکی از پایه‌های ادبیات کلاسیک جهان و اروپا و به قول کوندرا پایه‌گذار رمان نو است، دن کیشوت پرتیراژترین رمان تاریخ با ۳۱۵ میلیون شمارگان است. در زمان ما سروانتس درخشان‌ترین رمان‌نویس تاریخ بشر است، ولی نه در زمان زندگی خودش. سروانتس در دوران زندگی خودش فقط یک مامور مالیات نفرت‌انگیز دولت اسپانیا بود که قاعدتا مورد نفرت همه بدبخت و بیچاره‌هایی بود که باید به او مالیات می‌دادند. آن هم در زمانی که حکومت اسپانیا تصمیم گرفت مالیات‌ها را بالا ببرد و سروانتس به‌عنوان مامور مالیات مشغول کار شد.

  • در روز ۲۴ اردیبهشت ۱۲۷۰ هجری شمسی در پی صدور فتوای تحریم تنباکو از سوی آیت‌الله میرزای‌‌شیرازی، امتیاز توتون و تنباکو که به‌صورت انحصاری در اختیار شرکت بریتانیایی رژی بود، لغو شد.

    اقتصاد سنتی ایران در دوران ناصرالدین شاه قاجار متکی بر کشاورزی، صنایع‌دستی و مبادلات بازرگانی بود. در این دوره این اقتصاد با کمک سرمایه‌داران غربی و تجار ایرانی و با اعمال نفوذ قدرت‌هایی چون روس و انگلیس به بازارهای بین‌المللی پیوست. وابستگی اقتصاد ایران به بازارهای بین‌المللی، رشد سریع بازرگانی خارجی را در پی داشت.

  • در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۰۹، حق انتشار اسکناس از بانک شاهنشاهی سلب و به بانک ملی ایران واگذار شد.

    انتشار پول کاغذی در قرون جدید از دوره انقلاب کبیر فرانسه آغاز شد. مجلس ملی فرانسه در 2 نوامبر سال 1789میلادی، طبق قانون همه املاک و اراضی متعلق به کلیسا را ملی اعلام کرد و آنها را به دولت آن کشور واگذاشت. دولت به وثیقه اراضی و املاک مزبور، پول کاغذی انتشارداد. نخستین بانکی که به چاپ اسکناس برای ایران پرداخت، بانک جدید شرق بود که مرکزش در لندن قرار داشت و اسکناس‌های چاپ‌شده توسط این بانک در بانک بازرگانی ایران انتشار می‌یافت.