شماره روزنامه ۴۱۹۶
|

مجلس شورای

  • انحلال مجلس سوم

    روز ۲۳ آبان ۱۲۹۴ هجری شمسی سومین دوره مجلس شورای ملی درحالی‌که هنوز کمتر از یک سال از راه‌اندازی‌اش گذشته بود منحل شد. پس از آنکه ناصرالملک، نایب‌السلطنه با پذیرش اولتیماتوم روسیه، مجلس شورای ملی دوم را منحل اعلام کرد، نفوذ و مداخله روس‌ها و انگلیس‌ها در امور داخلی کشور بیش از پیش افزایش یافت. نهایتا با به درازا کشیده شدن انتخابات در سراسر کشور، مجلس سوم شورای ملی روز ۱۳ آذر ۱۲۹۳ با حضور ۶۸ نماینده افتتاح شد. در این دوره با حذف هرگونه شرطی برای انتخاب شدن در قانون انتخابات که به یک درجه‌ای شدن انتخابات مشهور شد، تغییراتی از لحاظ طبقات و مشاغل در ترکیب نمایندگان رخ داد. از جمله آنکه تعداد ملاکان و روحانیون در مجلس سوم افزایش یافت، اما از شمار بازرگانان و صاحبان مشاغل آزاد کاسته شد.
  • استخدام دوباره میلسپو

    ۲۲ آبان ماه ۱۳۲۱ که ایران در اشغال نظامی متفقین بود، مجلس شورای ملی با استخدام دکتر میلسپو آمریکایی برای ریاست بر مالیه ایران و سرهنگ شوارتسکف به‌عنوان مستشار ژاندارمری موافقت کرد.
  • تمایل نمایندگان به نخست‌وزیری مصدق

    ۲۱ آبان ماه ۱۳۲۳ برخی نمایندگان دوره چهاردهم مجلس شورای ملی موضوع نخست‌وزیر شدن دکتر محمد مصدق را طرح کردند. دوره چهاردهم مجلس شورای ملی از ۶ اسفند ۱۳۲۲ تا ۲۱ اسفند ۱۳۲۴ ادامه یافت.
  • لایحه ملی شدن آب‌ها

    ۲۱ آبان ماه سال ۱۳۴۵ دولت لایحه ملی شدن آب‌های ایران را به مجلس شورای ملی ارائه کرد. این لایحه پس از دو سال شور و بررسی در سال ۱۳۴۷ به تصویب رسید. در ماده یک این قانون آمده بود: کلیه آب‌های جاری در رودخانه‌ها و انهار طبیعی و دره‌ها و جویبارها و هر مسیر طبیعی دیگر اعم از سطحی و زیرزمینی و همچنین سیلاب‌ها و فاضلاب‌ها و دریاچه‌ها و مرداب‌ها و برکه‌های طبیعی و چشمه‌سارها و آب‌های معدنی و منابع آب‌های زیرزمینی ثروت ملی محسوب و متعلق به عموم‌ است و مسوولیت حفظ و بهره‌برداری این ثروت ملی و احداث و اداره تاسیسات توسعه منابع آب به وزارت آب و برق محول می‌شود.
  • نخستین قانون مطبوعات

    نخستین قانون مطبوعات ایران در ۱۸ بهمن ۱۲۸۶ خورشیدی به تصویب نخستین مجلس شورای ملی رسید.
  • اتحاد انقلابی

    افسانه روشن
    از دوران قاجار که روزنامه‌ها برای اولین‌بار در ایران انتشار یافتند، در شمار منابع مهم این دوران نیز قرار گرفتند. این منابع جدید اما ارزشمند، در اغلب زمینه‌های حیات جامعه دوران خود، نکات و پاسخ بسیاری از سوالات را آشکار کرده و زوایای تاریکی از تاریخ را برای محققان روشن می‌سازند. اما این منابع مهم دوران قاجار خود سرگذشتی دارند که توجه به آن نیز می‌تواند پاسخگوی برخی مسائل تاریخی باشد.
  • پایان خاندان قاجار

    منبع: مجله ممالک محروسه: مجلس شورای ملی، در جلسه نهم آبان ۱۳۰۴، ماده واحده‌ای مبنی بر خلع قدرت و انقراض سلسله قاجار را به تصویب رساند. در پی این جلسه، خاندان قاجاریه پس از یکصد و پنجاه سال سلطنت، با یک قیام و قعود ساده، به سرعت منقرض شد.
  • تایید حکم اعدام دکتر حسین فاطمی

    ششم آبان ۱۳۳۳ محکمه تجدیدنظر نظامی تهران حکم اعدام دکتر حسین فاطمی وزیر امورخارجه دولت دکتر مصدق را تایید کرد.
  • قرارداد کنسرسیوم

    ۲۹ مهرماه ۱۳۳۳ قرارداد نفت با کنسرسیوم در مجلس شورای ملی تصویب شد. کنسرسیوم قراردادی یکطرفه بود که به‌دنبال کودتای ۲۸ مرداد و ازسرگیری روابط ایران و انگلستان برقرار شد.
  • دیوارکشی در حریم مجلس بدون اجازه میراث فرهنگی

    مدیرکل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان تهران از ارسال نامه‌ای به مجلس شورای اسلامی درباره دیوارکشی در حریم آثار تاریخی مجلس خبر داد و گفت: «این اقدام به‌صورت خودسرانه انجام شده و میراث‌فرهنگی استان تهران هیچ‌گونه اطلاع قبلی از این دیوار‌کشی نداشته است.» به گزارش میراث آریا، رجبعلی خسروآبادی در این‌باره افزود: «روز ۲۲ مهر نامه‌ای به مجلس نوشته شد که هرگونه طراحی در این زمینه باید زیر نظر میراث‌فرهنگی استان تهران انجام شود‌؛ چرا که اقدام به‌‌عمل‌آمده در حریم آثار تاریخی محوطه مجلس است.» او افزود: «در این نامه از مجلس درخواست کرده‌ایم که در وهله اول این اقدام را متوقف کنند و در وهله دوم طرح را به میراث‌فرهنگی استان تهران ارسال کنند تا در مورد آن اظهار نظر کنیم.» ساختمان تاریخی مجلس که اکنون کاربری موزه دارد مربوط به دوره قاجار است و نخستین دوره مجلس شورای ملی در آن برگزار شده است.
  • تحصن مصدق و یارانش

    ۲۲ مهرماه ۱۳۲۸ دکتر محمد مصدق و یارانش در اعتراض به انتخابات دوره شانزدهم مجلس شورای ملی دست به تحصن زدند. در کنار مصدق، عباس خلیلی مدیر روزنامه اقدام، ابوالحسن عمیدی نوری مدیر روزنامه داد، حسین فاطمی مدیر روزنامه باختر امروز، احمد ملکی مدیر روزنامه ستاره، جلالی نایینی مدیر روزنامه کشور، حسین مکی، سید علی شایگان، کریم سنجابی، آیت‌الله غروی و ارسلان خلعتبری از جمله متحصنین بودند.
  • گشایش مجلس اول شورای ملی

    ۱۷ مهر ۱۲۸۵اولین جلسه از نخستین دوره مجلس شورای ملی تشکیل شد. در نخستین جلسه رسمی مجلس شورای ملی که فردای روز افتتاح در مدرسه نظام تشکیل شد، صنیع‌الدوله به ریاست مجلس برگزیده شد. این مجلس از ۱۶۵ نماینده تشکیل شده بود که ۶۰ نفر از آنها نمایندگان تهران بودند. در ابتدای کار، مجلس قانون اساسی کشور را که متاثر از قانون اساسی کشورهای غربی نوشته شده بود تدوین کرد و در ۸ دی ۱۲۸۵ش به امضای مظفرالدین شاه رساند.
  • بزرگداشت فردوسی

    ۱۶ مهرماه سال ۱۳۱۳ همزمان با روز جشن باستانی مهرگان و برگزاری آیین بزرگداشت هزاره فردوسی، مجلس شورای ملی تمامی جلسه خود را به نکوداشت یاد فردوسی اختصاص داد.
  • گفته‌ها

    ادوارد براون در فصل هشتم کتاب «تاریخ مشروطیت ایران» به بررسى انتقادهایى می‌پردازد که روزنامه تایمز (چاپ لندن) بعد از انحلال مجلس شورای ملی در تیرماه ۱۲۸۷، مطرح کرده بود. براون می‌نویسد:
  • گشایش مجلس شورای ملی

    نخستین دوره مجلس شورای ملی ۱۴مهرماه ۱۲۸۵ با حضور مظفرالدین شاه و نمایندگان مردم و رجال کشور و چند تن از نمایندگان دول خارجی در کاخ گلستان افتتاح شد. کار تدوین نظام‌نامه انتخابات از سوی مجلسی مرکب از نمایندگان شاهزادگان، علمای قاجاریه، اعیان و اشراف، مالکین، تجار و اصناف آغاز شد. این مجلس هفته‌ای دو بار در دارالخلافه ـ میدان ۱۵خرداد فعلی ـ تشکیل جلسه می‌داد و پس از ۳۳ روز موفق شد نظام‌نامه انتخابات را آماده کند و آن را به امضای شاه برساند. به موجب این نظام‌نامه که با ۵۱ اصل در ۱۷ شهریور ۱۲۸۵ تدوین و به تایید شاه رسید، تعداد ۱۵۶ نماینده انتخاب شدند که ۶۰ نفر از آنان نمایندگان تهران بودند.
  • مجلس نگهبان عدل و داد

    چند روز پیش از گشایش مجلس شورای ملی در زمان مظفرالدین شاه قاجار، بزرگان کشوری و لشکری، نمایندگان سیاسی خارجی و نیز نمایندگان برگزیده مردم، به حضور در آیین گشایش دعوت شدند. در این دعوت‌نامه، آمده بود: «یوم یکشنبه ۱۸ شعبان [۱۴ مهرماه ۱۲۸۵] سه ساعت به غروب مانده در عمارت گلستان افتتاح مجلس شورای ملی خواهد بود. مستدعی است در ساعت مذکور برای درک سعادت حضور همایونی، شرف حضور به هم رسانید.» در این روز، مظفرالدین شاه که بر اثر بیماری، دو تن از درباریان، زیر بازوی او را گرفته بودند، وارد تالار برلیان (کاخ گلستان) شد و به‌خاطر درد پا، روی صندلی نشست. شاه پس از نشستن روی صندلی، گریست و در حالت گریه، گفت: «خدایا، تو را شکر که ملت مرا به آرزوی خود رساندی.»

بیشتر