آرشیو اخبار : تاریخ و اقتصاد

  • دولت عثمانی یکی از بزرگ‌ترین، پهناورترین و پایدارترین دولت‌های مسلمان بود که بیش از 6 قرن، در صحنه سیاست بین‌المللی ایفای نقش کرد. آغاز روابط ایران و عثمانی به دوره فرمانروایی تیموریان و تهاجم تیمور به آناتولی باز می‌گردد. در این تهاجم که منجر به نبرد آنقوره (804 ه.ق/ 1402م) شد، سلطان بایزید اول از سپاهیان تیمور شکست خورد. این شکست امپراتوری عثمانی را متلاشی و آشفته ساخت و آنها را در حالت تجزیه و فترت فرو برد. دورانی که در تاریخ‌های عثمانی به «سلطنت فاصله سی» (فاصله و فترت دوران سلطنت) معروف شد، اما سرانجام سلطان محمد اول موفق شد دولت عثمانی را تحت اداره واحدی درآورد (اوزون چارشلی، 1368، ج1: 373. میرجعفری، 1385: 194).
  • توسعه و رشد سریع اقتصادی کشور در سال‌های 1336 تا 1338 که در نتیجه سرمایه‌گذاری‌های وسیع مردم و دولت در رشته‌های تولیدی و عمرانی به‌دست آمده، منجر به افزایش تولید و درآمد ملی ایران شده بود. از لحاظ پولی و ارزی به علل مختلف اشکالاتی برای کشور ایجاد کرد که اهم آنها از طرفی پیدایش حالت شدید تورمی و ترقی سریع قیمت‌ها و از طرف دیگر عدم تعادل موازنه پرداخت‌ها و تقلیل موجودی ارزی کشور بود که با وجود اخذ وام‌های عمرانی و حتی استفاده از تسهیلات اعتباری صندوق بین‌المللی پول و اعتبارات کوتاه‌مدت کارگزاران خارجی گاهی موجودی ارزی به قدری کم بود که فقط کفاف احتیاجات چند روز را می‌کرد.
  • امپراتوری عثمانی دهم مرداد ماه 1286 در بحبوحه انقلاب مشروطه به مرزهای غربی ایران تجاوز کرد.
  • دهم مردادماه 1321 نمایندگان مجلس شورای ملی در یک نشست محرمانه تمایل خود را به نخست‌وزیری احمد قوام نشان دادند و حسن اسفندیاری، رئیس مجلس نظر نمایندگان را به شاه ابلاغ کرد.
  • دهم مرداد 1331 اشرف پهلوی خواهر دوقلوی شاه وقت با دستور محمد مصدق، ایران را ترک کرد و روانه اروپا شد. مصدق برای قطع اعمال نفوذ و نیز پیشگیری از توطئه احتمالی اشرف بر ضد دولت خود و همکاری با عوامل بیگانه حکم به خروج او از کشور داد. اشرف یک سال بعد در آستانه کودتای 28 مرداد 1332 به‌صورت محرمانه به ایران بازگشت.
  • اولین خط کشتیرانی ایران در دریای خزر با حضور وزرای راه و ترابری، اقتصاد و دارایی، جهاد سازندگی و برخی مسوولان محلی در دهم مرداد ماه 1368 ش آغاز به‌کار کرد. با ایجاد این خط کشتیرانی در آب‏های خزر، قدرت صادرات و واردات کالا از طریق این آبراه مهم افزایش چشمگیری یافت. با شروع به‌کار این خط، جمهوری اسلامی ایران، مبادی ورودی خود را گسترش داد و با این خط، مسیر صادرات به اروپا حدود چهارهزار کیلومتر کوتاه شد. همچنین فعال شدن این خط، در ترانزیت کالا تاثیر بسزایی بر جای نهاد.
  • در مدت زمان حدود 400 سال حاصل اختلاف دو امپراتوری ایران و عثمانی تا پایان جنگ ‌جهانی‌ دوم، در دوره‌های مختلف صفویه و قاجاریه و...، بیش از 18 معاهده صلح و چندین پروتکل مرزی بود. از مهم‌ترین این معاهده‌‌ها می‌توان به شرح زیر نام برد:
  • به دلیل وضعیت آشفته اقتصاد در دوران اشغال ایران توسط متفقین، دکتر میلسپو در دی ماه 1321، در صدر هیاتی به منظور اصلاح اوضاع مالی، وارد تهران شد. او به منظور انجام اصلاحات خود، برای کاهش هزینه‌های دولت اقداماتی انجام داد، اما به‌دلیل جنگ و تورم بالا، کاهش هزینه‌ها امکان‌پذیر نبود؛ بنابراین میلسپو به فکر افزایش درآمد دولت افتاد. به نظر او، بهترین راه‌حل این مشکل، وضع مالیات جدید در داخل کشور بود تا از طریق آن، بر درآمد افراد ثروتمند مالیات فراوانی بسته شود.
  • ایران در تمامی دوران حکومت قاجارها با سه قدرت بزرگ آن روزگار، یعنی دولت عثمانی در غرب، روسیه تزاری در شمال و انگلستان به مناسبت منافع خود در هندوستان و جنوب و مشرق، درگیر و دار مشکلات عدیده مرزی و سیاسی بوده است. این دولت‌ها در جهت پیشبرد مقاصد و منافع خود در این اندیشه بودند که با نفوذ در ایران و دخالت‌های زیرکانه استعماری موجبات جلوگیری از ورود رقبای خود را فراهم کنند.