شماره روزنامه ۵۵۲۰
|

آرشیو اخبار : تاریخ و اقتصاد

  • گروه تاریخ و اقتصاد: در عهد قاجار برای نخستین بار موضوع دادن امتیاز - که شاید بتوان از آن تحت عنوان سرمایه گذاری خارجی یاد کرد! - مطرح شد. در این میان دو کشور روس و انگلیس بیشترین سهم را در انعقاد قراردادها و اخذ امتیاز به دست آورده‌اند. در واقع به‌رغم اینکه پرتغالی‌ها و هلندی‌ها نیز از چند قرن قبل در جنوب ایران و خلیج فارس حضور داشته‌اند، اما از آنجا که به لحاظ نظامی چندان مساله ساز نبوده‌اند، روابط تجاری و اقتصادی شان با ایران محدود بوده است. در زیر شماری از مهم‌ترین امتیازهای اقتصادی دوره قاجار از نظرتان می‌گذرد:

    روس‌ها:

    1- امتیاز تاسیس بانک استقراضی روس که از طریق دادن وام به شاه و رجال سیاسی‌، نقش مهمی در تحکیم نفوذ روسیه در ایران داشت.

  • گروه تاریخ و اقتصاد: هر کسی که تاریخ می‌داند باید بنویسد وگرنه چگونه آنچه را یاد می‌گیرد به دیگران انتقال دهد؟ تدریس به تنهایی کافی نیست و هر مقاله یا کتابی که تاریخ‌پژوه می‌نویسد خود آموزنده است. بنابراین تدریس و تحقیق باید همزمان پیش برود اما کلا کار من تاریخ است و کار دیگری هم برای خودم تصور نکرده‌ام. کتاب‌هایی هم که نوشتم همه درباره تاریخ است. نکته‌ای که برای من اتفاق بزرگ و شانس مهم زندگی محسوب می‌شود دستیابی به آرشیو اسناد خانوادگی و همچنین مقدار بسیار زیادی اسناد است که از طرف خانواده شوهرم، نظام مافی و خانواده مادری که نوه‌ دختری فرمانفرما بود به دستم رسید؛ این عامل انگیزه مضاعفی برای ورود من به حوزه نوشتن در زمینه تاریخ شد.

  • گروه تاریخ و اقتصاد،فریماه فلاحی: آنچه می خوانید بخش دوم(پایانی) مقاله بررسی دوره قاجار از نگاه ونسا مارتین، مورخ معاصر انگلیسی تبار است که با نگاهی تحلیلی و جامع، دوره شصت ساله حکومت قاجار را مورد پژوهش قرار داده، تصویری بسیار روشن و دقیق از وضعیت تجارت در ایران نشان می دهد. در اینجا بحث امتیازات و علاقه حکومت قاجاریه در این واگذاری ها و پیامدهای منفی آن آورده می شود: مارتین معتقد است که در دوره قاجار آهنگ رشد تجارت در جنوب ایران شتاب گرفت و با نوساناتی حجم آن از 7/1 میلیون پوند در سال 1292 به 5/4 میلیون پوند در سال 1332 افزایش یافت.

  • نوشیروان کیهانی‌زاده: 24خرداد سال 1332 (ژوئن 1953 میلادی) دکتر مصدق نخست‌وزیر وقت نرخ گوشت گوسفند را در تهران کیلوگرمی 26ریال تعیین و اعلام کرد. مداخله نخست وزیر زمانی آغاز شد که مذاکرات شهردار با قصاب‌ها به بن‌بست رسیده بود و شهردار تصمیم داشت در خیابان‌ها دکه بگذارد و رفتگران شهرداری را به فروش گوشت بگمارد. معارضه شهرداری با توزیع‌کنندگان گوشت (عمده فروش‌ها) بود که 19 خرداد به اوج خود رسیده بود. در این روز نصرت‌الله امینی شهردار وقت (که در سال 1388 فوت شد و در ماه‌های نخست پس از انقلاب استاندار فارس بود) به عمده فروش‌ها اخطار کرده بود که اگر بخواهند بیش از این بازی درآورند، شهرداری خود مستقیما به توزیع گوشت میان قصابی‌ها اقدام خواهد کرد و چنانچه بعضی قصاب‌ها اخلال کنند، در هر کوچه و خیابان دکه نصب…

  • محمدرضا شاه زمین‌داران ایرانی را در انقلاب سفیدش برانداخت. من حیرت کرده بودم و با خود می‌گفتم که این چگونه جامعه فئودالی است که «مظهر و نماینده» آن، آن را با فوتی برمی‌اندازد، البته دیگران خیال خودشان را راحت کردند و گفتند که این کار را به دستور «اربابانش» کرده است، بدون اینکه توضیح بدهند که حتی در این صورت از کجا این قدرت را به دست آورده است که در ظرف چند سال «فئودالیسم» را نابود ‌کند. تامل در این‌باره به خاطر من آورد که (با وجود انقلاب‌های اروپایی) انقلاب مشروطه به خاطر قانون و علیه استبداد صورت گرفت، یعنی برای استقرار حکومتی که بر خلاف استبداد و خودسری منوط و مشروط به قانون باشد و این را پیشتازان نهضت مشروطه از اواسط قرن نوزدهم با مشاهده سیستم‌های اروپایی کشف کردند که به عنوان مثال می‌توان در آثار…

  • جنبش مشروطیت بسیاری چیزها را مشروط کرد به رای مردم. کشور در آن هنگام همه افق‌ها و چشم‌اندازهای خود را از دست داده بود و در خدمت منافع عده‌ای انگشت شمار قرار گرفته بود. مشروطیت راهی را گشود که توانایی جمع‌آوری و سامان بخشیدن به آن را نداشت. تجربه اجتماعی و سیاسی اندک بود و گرایش به سودجویی بسیار بالا. منافع ملی به صورت عشایر، زمینداران، گروه‌های سیاسی، دسته‌جات سرکش و… همچنان باقی ماند. برگرفته از: نظریه تمدن، نوشته یوکیچی فوکوتساوا، ترجمه چنگیز پهلوان

    .
  • مهم‌ترین وظیفه مورخ شرح و معرفی وقایع تاریخی است، اما این شرح تنها در حد توصیف باقی نمی‌ماند، بلکه فرآیندی است که نیازمند مراحل‌ زیادی است و تبیین تاریخی از این طریق صورت می‌گیرد و به میزانی که این تبیین‌ها و تصویرسازی‌ها کیفی‌تر باشد در شرح واقعه تاثیر خواهد داشت. سیمین فصیحی استاد تاریخ دانشگاه الزهرا به نقل از یک سخنرانی

    .
  • گروه تاریخ و اقتصاد: بخش چهارم از گفت‌وگوی نمایندگان مجلس شورای ملی روز شنبه، پنجم اردیبهشت 1287 شمسی را می‌خوانید. در اینجا دومین لایحه مالیه که توسط توسط صنیع الدوله، وزیر مالیه قرائت شده، آورده می‌شود:

    لایحه دوم وزیرمالیه

    واضح است هر یک دیناری که در مملکت صرف مخارج و مصارف عمومى بشود باید به شکلى از اشکال از اهالى آن مملکت اخذ شود، اما تمام مخارجى که براى مصالح عامه می‌شود از یک جنس نیست. یعنى بعضى از مخارج فایده‌اش عام است و به تمام افراد ملت تعلق می‌گیرد مثل مخارج قشونى و تسویه طرق و ایجاد مدارس عالیه و.

  • گروه تاریخ و اقتصاد: اغلب مورخان از لئوناردو داوینچی (۱۵ آوریل ۱۴۵۲ - ۲ مه ۱۵۱۹) به‌عنوان طراح اصلی هواپیما و ماشین پرنده یاد کرده‌اند. داوینچی، دانشمند و هنرمند بزرگ ایتالیایی دوره رنسانس است که نقش مهمی در تمدن مدرن اروپایی داشته است. او دست‌اندرکار در رشته‌های نقاشی، ریاضی، معماری، موسیقی، کالبدشناسی، مهندسی، تندیسگری و هندسه بود. یادداشت‌هایی که از او باقی مانده و افزون بر هزاران صفحه است، دربرگیرنده طرح‌ها و اندیشه‌های این متفکر و هنرمند نابغه است. از او طرح‌های مبتکرانه‌ای برای ساخت سلاح‌هایی مانند توپ‌های بخار، ماشین‌های پرنده و ادوات زرهی به جا مانده است.