زیرساخت رقابت

با گذشت بیش از ۱۵ سال از شروع فعالیت بازار برق ایران و تهیه و تدوین قوانین و دستورالعمل‌های لازم از سوی هیات تنظیم بازار برق، فعالان این حوزه به بلوغ لازم دست یافته‌اند. تشکیل بورس انرژی در سال ۱۳۹۱ که با هدف ساماندهی، پذیرش، نظارت و تسهیل انجام معاملات حامل‌های انرژی و اوراق بهادار مبتنی بر حامل‌های انرژی و فراهم آوردن دسترسی غیرتبعیض‌آمیز و منصفانه کلیه فعالان این حوزه به بسترهای معاملاتی صورت گرفته نیز، باعث افزایش زمینه رقابت در صنعت برق شده است. در مجموع با زیرساخت‌های ایجادشده در صنعت برق از جمله بازار برق، بورس انرژی، قراردادهای دوجانبه بین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، بازار خدمات جانبی شامل کنترل ولتاژ، کنترل فرکانس، قابلیت خودراه‌انداز و... رقابت در صنعت برق مخصوصاً در بخش تولید نهادینه شده است. طبیعتاً ایجاد رقابت در صنعت برق می‌تواند منجر به کاهش قیمت تمام‌شده انرژی تولیدی، افزایش کیفیت برق و تنوع خدمات جانبی شود. به جز ایام خاصی از سال که عمدتاً فصول گرم سال است و میزان توان تولیدی نیروگاه‌ها برابر با حداکثر توان قابل تولید آنها بوده و رقابت بین نیروگاه‌ها در تولید برق کمرنگ می‌شود، در بقیه ایام سال، میزان آمادگی نیروگاه‌ها برای تولید، بیش از نیاز مصرف شبکه برق بوده و در برخی ساعات که نیاز مصرف کاهش می‌یابد، نسبت آمادگی نیروگاه‌ها برای تولید به نیاز مصرف شبکه برق تا دو برابر افزایش می‌یابد. این موضوع رقابت بین تولیدکنندگان برق برای پذیرفته شدن در بازار برق را بسیار سخت‌تر می‌کند.

شرط بقا در بازار رقابتی

بقا و استمرار حضور در یک بازار رقابتی، مستلزم اتخاذ راهکارهای لازم برای کاهش هزینه‌ها و افزایش کیفیت و تنوع تولید و خدمات ارائه‌شده خواهد بود. در این بین افزایش بهره‌وری یکی از راهکارهایی است که فعالان صنعت برق می‌توانند با استفاده از آن، نسبت به افزایش قابلیت رقابت‌پذیری خود در بازار برق اقدام کنند. در واقع لازم است از مجموعه امکانات، ظرفیت‌ها، سرمایه، منابع و فرصت‌های موجود به نحو مطلوب، موثر و بهینه استفاده شود.

افزایش بهره‌وری مستلزم تمرکز بر دو مقوله اثربخشی و کارایی است. به این معنا که برای دستیابی به بهره‌وری بالا لازم است ضمن افزایش اثربخشی فعالیت‌ها (میزان تحقق اهداف و فعالیت‌های برنامه‌ریزی‌شده)، کارایی مجموعه (نسبت تولید به منابع مصرفی) را افزایش داد. به عبارتی بهره‌وری بالا وقتی حاصل می‌شود که از منابع موجود همانند نیروی انسانی، سرمایه، مواد اولیه، زمان و... حداکثر استفاده در جهت افزایش تولید و همزمان کاهش منابع مصرفی به عمل آید.

راهکارهای ارتقای بهره‌وری

با توجه به اینکه برق در هر کشوری جزو کالاهای استراتژیک بوده و تامین آن نقش مهمی در تامین رفاه، آسایش و امنیت جامعه دارد و لازمه پیشرفت یک کشور است، در بخش تولید برق، توجه خاصی به استفاده حداکثری از سرمایه‌ها و مواد اولیه در جهت تولید پایدار و اقتصادی برق می‌شود. در این بین می‌توان به تعدادی از راهکارها از جمله موارد زیر اشاره کرد:

۱- استفاده از واحدهای نیروگاهی با راندمان بالا برای تولید برق

۲- افزایش راندمان تولید در واحدهای موجود با به‌کارگیری تکنولوژی‌ها و تجهیزات جدید

۳- انجام تعمیرات پیشگیرانه در واحدهای نیروگاهی بر اساس استانداردها و دستورالعمل‌های موجود

۴- پایش وضعیت CM و RCM قطعات و تجهیزات به منظور استفاده موثر و حداکثری از آنها و جلوگیری از وقوع حوادث و بروز خسارت و توقف تولید

۵- به‌کارگیری نیروهای متخصص در امور بهره‌برداری از نیروگاه‌ها.

نباید فراموش کرد که افزایش راندمان تولید با به‌کارگیری تکنولوژی جدید در ساخت و تعمیرات واحدهای نیروگاهی همواره نقش موثری در افزایش بهره‌وری مواد اولیه داشته است. در این راستا وزارت نیرو با وضع قوانین و مقررات مربوطه از جمله عقد قراردادهای خرید تضمینی برق با سرمایه‌گذاران واحدهای نیروگاهی دارای راندمان بالای ۵۷ درصد و پرداخت پاداش راندمان در بازار برق به نیروگاه‌های دارای راندمان بالا، سعی در تشویق سرمایه‌گذاران و فعالان بخش تولید برق به استفاده از واحدهای با راندمان بالا کرده است که علاوه بر حفظ منافع سرمایه‌گذاران بخش تولید در راستای افزایش بهره‌وری در سطح ملی است.

انجام تعمیرات پیشگیرانه در واحدهای نیروگاهی با استفاده از نیروهای متخصص و آموزش‌دیده و بر اساس استانداردها و دستورالعمل‌ها نقش موثری در افزایش آمادگی و حفظ پایداری این واحدها دارد. تهیه دستورالعمل‌های لازم جهت بررسی صلاحیت شرکت‌های فعال در زمینه تعمیرات واحدهای نیروگاهی و صدور پروانه‌های تایید صلاحیت پیمانکاران، یکی از فعالیت‌هایی است که وزارت نیرو در راستای استانداردسازی و افزایش کیفیت تعمیرات این واحدها انجام داده است.

استانداردسازی برای پایدارسازی

همچنین به منظور استانداردسازی تجهیزات مورد استفاده در صنعت برق در جهت حفظ پایداری و امنیت تولید برق، تامین‌کنندگان کالاهای مورد استفاده در صنعت برق موظف به اخذ گواهی تاییدیه فنی کالای ارائه‌شده هستند. این امر در راستای جلوگیری از ورود کالای غیراستاندارد و بی‌کیفیت به تجهیزات صنعت برق است.

بهره‌وری در بخش نیروی انسانی بدون شک یکی از عواملی است که علاوه بر اینکه خود به تنهایی و به صورت مستقیم می‌تواند بهره‌وری کلی تولید را در صنایع مختلف از جمله صنعت برق افزایش دهد، به دلیل تاثیرگذاری روی سایر عوامل مانند افزایش راندمان و کاهش مصرف مواد اولیه، انجام دقیق و به موقع تعمیرات و کاهش هزینه تخریب قطعات و افزایش طول عمر آنها، بهره‌برداری اصولی و صحیح از واحدهای نیروگاهی و... می‌تواند نقش فزاینده‌ای در افزایش بهره‌وری سایر بخش‌ها و در نتیجه کل مجموعه داشته باشد. توجه به نیازهای ضروری نیروی انسانی، آموزش و ایجاد انگیزه سازمانی، قطعاً می‌تواند باعث افزایش بهره‌وری نیروی انسانی و دستیابی به اهداف سازمانی شود. در این راستا وزارت نیرو با تدوین دستورالعمل‌های صدور پروانه صلاحیت بهره‌برداری و نگهداری از نیروگاه‌ها سعی کرده است ضمن تعیین استانداردها و شاخص‌های لازم برای شرکت‌های بهره‌بردار نیروگاه، صلاحیت شرکت‌های متقاضی بهره‌برداری از نیروگاه‌ها را از منظر فنی، مالی و پرسنلی مورد بررسی قرار داده، بر عملکرد شرکت‌های دارای پروانه نظارت کرده و از حفظ شرایط لازم برای بهره‌برداری بهینه و ایمن از نیروگاه‌ها در طول دوره فعالیت آنها اطمینان حاصل کند.

در مجموع با توجه به شرایط حاکم بر صنعت برق و فراهم آمدن زمینه انجام رقابت در این صنعت به‌خصوص در بخش تولید برق، فعالان این حوزه انگیزه لازم برای حرکت در جهت افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید به منظور استمرار حضور در بازار برق را دارند. امید است با تلاش کلیه دست‌اندرکاران این حوزه، شاهد شکوفایی روزافزون کشور عزیزمان باشیم.

 

این مطلب برایم مفید است
0 نفر این پست را پسندیده اند