اما تصمیم‌سازان نیرو برای جبران این کسری چه تدابیری را اندیشیده‌اند و در این میان تامین این مقدار برق به دست کدام بخش‌ها و نیروگاه‌ها سپرده شده است؟ به‌گفته متولیان نیرو در راستای تامین برق مطمئن و پایدار برای تابستان آتی، تدوین برنامه‌ای جامع در دستور کار وزارت نیرو قرار گرفته و سناریوها و راهکارهایی متناسب با هدف عبور مطلوب از تابستان سال بعد تعیین شده است. در این میان راه‌اندازی ۵ هزار و ۲۲۳ مگاوات واحدهای نیروگاه‌های حرارتی، یکی از برنامه‌هایی است که برای مقابله با خاموشی‌های سال بعد در دستور کار قرار گرفته است؛ برنامه‌ای که بار سنگین آن به دوش نیروگاه‌های حرارتی کشور گذاشته شده است. «دنیای اقتصاد» در گفت‌وگو با محسن طرزطلب، مدیرعامل شرکت مادر تخصصی تولید نیروی برق حرارتی، نه تنها به موضوع چگونگی افزایش ظرفیت نیروگاه‌های حرارتی پرداخته است، بلکه سازوکار تامین برق تابستان آینده را مورد واکاوی قرار داده که در ادامه می‌خوانید.

  گذر از پیک امسال با چالش‌هایی همچون خاموشی‌های پی‌درپی همراه بود. به‌نظر شما چه عواملی تابستان ۹۷ را در مقایسه با سال‌های قبل با مشکلات عدیده‌ای در تامین برق مواجه کرد؟

امسال به‌خصوص در زمان پیک به دلیل بروز برخی مشکلات، تامین برق در کشور با دست‌اندازهایی مواجه شد. یکی از عمده‌ترین دلایل، کسری تولید برق در نیروگاه‌های برقابی کشور بود. از سوی دیگر طولانی بودن گرما و افزایش درجه حرارت که در مقایسه با سال گذشته با افزایش چشمگیری مواجه شده بود، چالش‌ دیگری بود که نتیجه‌ای جز کسری ۵ هزار مگاواتی برق در شبکه و خاموشی‌ها در کشور نداشت. البته مطابق با آمار اعلام شده خاموشی‌های امسال حدود ۴۰ روز طول کشید و بعد از ۱۹ مردادماه دیگر قطعی برقی در شبکه رخ نداد. تقریبا از ۲ ماه پیش با توجه به وضعیت نیروگاه‌های برقابی و امکان اینکه در پیک سال ۹۸ نیز تامین برق با مشکلاتی مواجه شود، برنامه‌ریزی‌های مدونی برای تامین کسری برق در کشور در دستور کار متولیان نیرو قرار گرفته است. براساس برآورد دقیقی که وزارت نیرو از میزان کسری برق در پیک سال آینده انجام داده است، سال ۹۸ نزدیک به ۶۱ هزار مگاوات برق نیاز است. در این میان سقف حداکثر توانی که نیروگاه‌های حرارتی، تجدیدپذیرها، برقابی و اتمی‌ها خواهند داشت حداکثر ۵۳ هزار مگاوات است. این روند نشان می‌دهد برای سال آینده در صورتی که هیچ اتفاق خاصی رخ ندهد، نزدیک به ۸ هزار مگاوات کسری برق وجود خواهد داشت.

  برنامه وزارت نیرو برای جبران ۸ هزار مگاوات کسری برق در سال آینده چیست؟

در وهله نخست اگر مساله و مشکل خاصی رخ ندهد، باید ظرفیت ۵۳ هزار مگاواتی فعلی شبکه را تثبیت و در مدار تولید نگه داشت و در گام بعدی برنامه‌ریزی برای چگونگی تامین ۸ هزار مگاوات کسری برق در سال آتی را در دستور کار قرار داد. در همین راستا شرکت مادر تخصصی تولید نیروی برق حرارتی، باتوجه به سرمایه‌گذاری‌هایی که طی چند سال گذشته صورت گرفته، برنامه‌ای به وزارت نیرو ارائه داده است. براساس چارچوب این برنامه این توان و پتانسیل در نیروگاه‌های برق حرارتی وجود دارد که تا سال آینده ۵ هزار و ۲۲۳ مگاوات نیروگاه جدید به‌صورت قدرت اسمی وارد مدار تولید شود. البته این موضوع به شرط اینکه الزامات و شرایط آن از سوی دولت و وزارت نیرو تامین شود، قابل اجرا خواهد بود. از سوی دیگر نیروگاه‌های تجدیدپذیر و برقابی نیز قرار است نزدیک به ۶۵۰ تا ۷۰۰ مگاوات برق به ظرفیت جدید تولید برق در کشور اضافه کنند. ۳ هزار مگاوات از کسری برق در پیک سال ۹۸ نیز مربوط به رشد مصرف است که وزیر نیرو پیش‌بینی و تاکید کرده‌اند که این ۳ هزار مگاوات کسری از طریق مدیریت مصرف تامین شود و در این راستا برنامه‌هایی برای مدیریت مصرف نیز پیش‌بینی کرده‌اند. از جمله این برنامه‌ها اصلاح تعرفه‌های بدمصرفان است که از این مسیر ۱۵۰۰ مگاوات مصرف برق را کاهش خواهد داد.

  برای اجرایی شدن این برنامه‌ها، چه پیش‌ شرط‌هایی نیاز است؟

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد برای تحقق برنامه‌های عبور از پیک سال آینده چند مساله مهم وجود دارد. نخست اینکه باید داشته‌های خود از جمله نیروگاه‌هایی که اکنون در مدار تولید هستند را برای پیک سال آینده با همین ظرفیت فعلی حفظ کرد. امسال نیروگاه‌های حرارتی تولید ۴۸ هزار مگاوات از ۵۳ هزار مگاوات برق تولیدی در کشور را به عهده داشتند. در گام نخست باید حفظ این میزان تولید برق را در اولویت نخست نیروگاه‌های حرارتی قرار داد. اینکه بتوان این ۴۸ هزار مگاوات را سرپا نگه داشت و در کنار آن بیش از ۵ هزار مگاوات برق جدید تولید کرد، در شرایط فعلی اقتصاد کشور کار چندان ساده‌ای به نظر نمی‌رسد. در این مسیر برای تعمیرات نیروگاه‌های حرارتی برنامه‌ریزی‌های مفصلی صورت گرفته است و نهایتا تا اردیبهشت‌ماه سال آینده تعمیرات نیروگاه‌ها باید در مرحله پایانی قرار داشته باشد. همچنین مطابق با آمارها از ۵ هزار و ۲۲۳ مگاوات برق جدیدی که قرار است سال ۹۸ وارد مدار شود، تاکنون ۷۵۰ مگاوات آن عملیاتی و اجرایی شده است. این در حالی است که برای اینکه بتوان سایر واحدها را در زمان‌بندی مشخص وارد مدار تولید کرد به تامین مالی و تامین تجهیزات نیاز است که تمهیدات لازم برای این مهم در حال انجام و پیگیری است.

  وضعیت سرمایه‌گذاری‌ در نیروگاه‌های حرارتی با توجه به نزدیک شدن دور جدید تحریم‌ها چگونه است؟

در حال حاضر شرایط برای سرمایه‌گذاری خارجی در این بخش تا حدودی ناپایدار است؛ چرا که برخی شاخص‌های اقتصادی در کشور مانند نرخ ارز در شرایط پایداری قرار ندارند و مدام در نوسانند. از باب سرمایه‌گذاری داخلی نیز تا زمانی که به یک ثبات دست نیافته‌ایم و تعرفه‌های برق اصلاح نشود و از سوی دیگر متناسب با نرخ‌های جدید تعرفه‌ها هم افزایش پیدا نکند، کار سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌ها چندان توجیه اقتصادی نخواهد داشت. در حال حاضر سرمایه‌گذاران علاقه‌مند نیستند که سرمایه‌گذاری جدیدی در نیروگاه‌ها انجام دهند، مگر اینکه تعرفه‌های خرید برق اصلاح شود. البته متولیان نیرو در تلاشند فرمول‌هایی را در قراردادهای خرید تضمینی پیش‌بینی کنند تا متناسب با نوسانات نرخ ارز بتوان نرخ‌های جدیدی به سرمایه‌گذاران ارائه کرد. با این حال این فرمول بار مالی زیادی به وزارت نیرو تحمیل می‌کند و میزان مطالبات نیروگاه‌ها از دولت را بیش از پیش افزایش می‌دهد، اما دیگر چاره‌ای نیست. در بعد بین‌المللی نیز با تحریم مرحله اول و اینکه مرحله دوم هم به زودی اجرایی خواهد شد، تقریبا عمده کارهایی که برای سرمایه‌گذاری و فاینانس‌های خارجی دنبال می‌شد با تغییراتی مواجه شده است. براساس روند جدید، سرمایه‌گذاری‌ها متوقف شده و این مسیر به سمت فاینانس‌های دولتی و فاینانس‌هایی که بخش‌خصوصی منابع آن را از طریق خرید تضمینی از خارج تامین می‌کند، پیش رفته است. البته در این بخش روند هم تا حدودی کند است، اما در طول یک ماه گذشته بالاخره مساله وام دولت روسیه به دولت ایران برای اجرای پروژه‌های هرمزگان مراحل نهایی خود را گذراند و اکنون امکان اینکه از این «ال‌سی» که برای این پروژه در نظر گرفته شده استفاده شود، فراهم شده است. این موضوع باعث شده مراحل کار با شتاب بیشتری در جریان باشد.