کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد موسوم به «آنکتاد» در گزارشی از رشد ناموزون تجارت بین‌الملل سخن گفته و «موسسه اقتصاد بین‌الملل پترسون» در یادداشتی تحلیلی بر فاصله گرفتن اقتصادهای پیشرفته از اقتصادهای کوچک‌تر، مهر تایید زده است.  در آوریل سال ۲۰۲۰ شیوع کووید-۱۹ اقتصاد جهان را فلج و سطح تولید و مصرف در سراسر جهان را به شدت کاهش داد. گرچه به نظر می‌‌‌رسید که تجارت بین‌الملل در روند نزولی خود پایدار شده است اما تابستان ۲۰۲۰ تجارت کالا شروع به بهبود کرد. این بهبود بیش از هر چیز نتیجه رشد صادرات کالاهای مربوط به درمان و پیشگیری از کووید از سوی اقتصادهای شرق آسیا بود. با این حال تا پایان سال میلادی، تجارت در بسیاری از کشورهای و بخش‌‌‌های اقتصاد روند احیا به خود گرفت و در نیمه اول سال ۲۰۲۱ نیز همچنان شاهد این رشد بودیم چرا که زنجیره ارزش جهانی بهبود یافته بود و تقاضا در اقتصادهای پیشرفته افزایش یافت. «آنکتاد» در گزارش جدید خود تاکید کرده که تجارت جهانی در طول سال ۲۰۲۱ به روند رشد خود ادامه می‌دهد. آمار و ارقام نشان از آن دارد که حجم تجارت کالا در نیمه اول سال ۲۰۲۱ نسبت به سال ۲۰۲۰ در حدود ۳۰درصد و نسبت به سال ۲۰۱۹ حدود ۱۵درصد افزایش یافته است. این روند مثبت در نیمه دوم سال نیز ادامه خواهد یافت و به طور کلی در سال ۲۰۲۱ شاهد افزایش رشدی ۲۰درصدی نسبت به سال ۲۰۱۹ و رشدی ۲۸درصدی نسبت به سال ۲۰۲۰ در سطح تجارت کالا خواهیم بود.  این رشد سریع و قوی تا حد زیادی غیر‌منتظره بود و این نگرانی وجود دارد که تفاوت در منابع مالی منجر به بهبود نامتقارن اقتصاد شود که خود بر نابرابری‌‌‌ها دامن خواهد زد. با گذشت زمان این نگرانی به واقعیت بدل شده است و در حال حاضر شاهد روند بهبود نابرابر در تجارت بین‌المللی کالا هستیم. در حالی که بسیاری از اقتصادها شاهد افزایش صادرات خود نسبت به سطح قبل از همه‌گیری هستند اما بسیاری دیگر همچنان در سطحی پایین‌‌‌تر از دوران پیش از همه‌گیری به سر می‌‌‌برند. نکته جالب توجه آنکه، تفاوت در الگوهای بهبود تجارت بین‌المللی آنگونه که پیش از این تصور می‌‌‌شد، نقش‌آفرینی نکردند و اندازه اقتصاد تاثیر بیشتری بر روند بهبود تجارت نسبت به سطح درآمد دارد.  بنا به گزارش «آنکتاد»، سطح صادرات فقیرترین کشورها به طور متوسط ۵درصد کمتر از سطح پیش از همه‌گیری است که دربرگیرنده کشورهای کم‌‌‌تر توسعه‌یافته می‌شود. این امر مهر تاییدی بر این گزاره است که مسیر بازیابی اقتصاد برای کشورهای فقیر، دشوارتر از سایرین است. با این وجود، سطح درآمد توضیح دهنده بهبود متفاوت صادرات در سایر کشورها نیست؛ به عبارت دیگر هیچ الگویی وجود ندارد که نشان دهد میزان صادرات کشورهای ثروتمند سریع‌تر از سایر کشورها بهبود پیدا می‌کند  . با این همه، یک الگوی واضح این است که بهبود صادرات برای اقتصادهای کوچک‌تر به میزان قابل‌توجهی ضعیف‌‌‌تر بوده و به طور کلی میزان صادرات درکوچک‌ترین اقتصادهای جهان به طور متوسط ۲۵درصد کمتر از سطح پیش از همه‌گیری است. نکته دیگر آنکه، در رابطه مثبت میان بهبود صادرات و اندازه اقتصاد، عامل جغرافیا نقشی ندارد و این رابطه در مناطق مختلف چون آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین برقرار است.  دلایل مختلفی در باب چگونگی شکل‌گیری این روند قابل ذکر است که یکی از آنان شکننده‌‌‌تر بودن و تنوع کم در اقتصادهای کوچک نسبت به اقتصادهای بزرگ است. همچنین از آنجا که بهبود تجارت از زنجیره‌‌‌های ارزش جهانی تغذیه می‌شود که خود به اقتصادهای پیشرفته و نوظهور وابسته است. سطح بهبود تجارت در اقتصادهای کوچک‌تر، پایین‌‌‌تر از میانگین جهانی است.

از سوی دیگر، بنا به گزارش «موسسه اقتصاد بین‌الملل پترسون» بسیاری از کشورهای جهان در سال‌جاری و سال آینده شاهد بهبود اقتصاد خود خواهند بود اما افسار سرعت رشد آن به دلیل موج‌‌‌های جدید دلتای کووید و مشکلاتی که در زنجیره تامین وجود دارد، کشیده و تعدیل خواهد شد. بنابر این گزارش، رشد اقتصادی جهان در سال ۲۰۲۱ نزدیک به ۶/ ۵درصد و در سال ۲۰۲۰ حدود ۹/ ۴درصد خواهد بود. گرچه شیوع نوع دلتای ویروس کووید و مشکلاتی که پیش روی احیای اقتصاد است، تا حدودی از امیدواری‌‌‌ها کاسته اما اقتصادهای پیشرفته و بزرگ در انتظار افزایش سریع فعالیت‌های اقتصادی در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ هستند. در این میان، ایالات متحده آمریکا به دلیل شروع زودهنگام واکسیناسیون و واکنش سریع و شدید مالی به بحران همه‌گیری، شاهد سریع‌‌‌ترین بهبود اقتصادی در میان اقتصادهای بزرگ است. تولید ناخالص داخلی واقعی ایالات متحده در نیمه اول سال ۲۰۲۱ رشد داشته و به طور متوسط سالانه ۵/ ۶‌درصد افزایش یافته است. با این حال در سه‌ماه سوم سال ۲۰۲۱، شاهد وقفه‌‌‌ای در رشد اقتصادی این کشور بودیم چرا که شیوع فزاینده شمار ابتلا به نوع دلتای کووید-۱۹ سبب کاهش تقاضا در برخی از بخش‌‌‌ها شده بود. همچنین اختلال در زنجیره‌‌ تامین، بحران در تولید برخی از محصولات و عدم‌تمایل به بازگشت مجدد شماری از کارگران بر این روند اثر گذاشته بود. موسسه پترسون برآورد کرده که تولید ناخالص داخلی این کشور در سال‌جاری ۷/ ۵درصد و در سال آینده میلادی ۶/ ۴درصد افزایش یابد.   در مسیر احیای اقتصاد، پایه‌‌‌های مستحکم اقتصاد در اروپا و انگلستان باید از رشد بیشتر این کشورها پشتیبانی کند و بهبود اقتصادی ژاپن باید با سرعت بخشیدن به واکسیناسیون و محرک‌‌‌های مالی تقویت شود. از آغاز همه‌گیری، چشم‌انداز رشد در چین در میان بازارهای نوظهور روشن بود. همچنین هند پس از کاهش قابل‌توجه فعالیت‌های اقتصادی، روند بهبود خود را تسریع کرده است. روسیه نیز با وجود نرخ بهره بالا و با توجه به برنامه‌‌‌های دولت برای افزایش هزینه‌‌‌ها، شاهد بهبود در اقتصاد خود خواهد بود. در منطقه آمریکای لاتین نیز برای برزیل پیش‌بینی می‌شود که به دلیل آشفتگی‌‌‌های سیاسی مربوط به انتخابات در سال آینده، با کندی رشد در اقتصاد خود مواجه شود.  در نهایت آنکه بهبود شدید تجارت جهانی گرچه خبر خوبی برای کل اقتصاد بین‌الملل است اما این امر نباید بر تمام واقعیت موجود سایه افکند. پرداختن به این حقیقت که صادرات بسیاری از کشورهای کوچک و فقیر، پایین‌‌‌تر از سطح پیش از همه‌گیری ناشی از شیوع ویروس است، برای ایجاد تقارن در روند بهبود تجارت جهانی، امری اساسی است. از سوی دیگر، هیچ قسمت مشابهی از تاریخ برای هدایت پیش‌بینی‌‌‌های فعلی وجود ندارد؛ در نتیجه بسیاری از حدسیات می‌توانند به خطا روند. عواملی چون ظهور نوع جدیدی از ویروس، شوک‌‌‌های بیشتر در عرضه و اختلال در بازارهای مالی می‌توانند مسیر دیگری به اقتصاد جهان دهند.

این مطلب برایم مفید است
2 نفر این پست را پسندیده اند