تصاویری که از این تظاهرات منتشر شده نشان‌دهنده استفاده گسترده از گاز اشک‌آور علیه معترضان فلسطینی است. به گزارش بی‌بی‌سی، اعتراض‌ها در مرز غزه که با درخواست بازگشت به سرزمین‌های پدری هم‌زمان با هفتادمین سالگرد تاسیس اسرائیل، از چند هفته پیش آغاز شده بود، دوشنبه هم‌زمان با انتقال رسمی سفارت آمریکا از تل‌آویو به بیت‌المقدس به اوج خود رسید.

الجزیره به نقل از وزارت بهداشت فلسطین اعلام کرد که در جریان تظاهرات روز دوشنبه فلسطینی‌ها، دست‌کم ۶۰ فلسطینی شهید و بیش از ۲۷۰۰ تن نیز زخمی شدند که از بین زخمی شدگان ۲۲۵ تن کودک و ۷۹ تن زن هستند. هشت تن از شهدا نیز کودک هستند. از زمان آغاز راهپیمایی بازگشت، این بیشترین تعدادی از معترضان فلسطینی است که شهید می‌شوند. ۱۳ تن از زخمی‌شدگان نیز خبرنگار هستند. براساس گزارش الجزیره، ده‌ها هزار فلسطینی روز دوشنبه که به نام «روز عبور» نامگذاری شده بود، در هفتادمین سالروز «نکبت» در مرزهای نوار غزه با اسرائیل تجمع کرده و برای عبور از دیوار حائل تلاش کردند که سربازان اسرائیلی با شلیک گلوله جنگی به مصاف آنها رفتند. همزمان نیز جنگنده‌های اسرائیلی پایگاه گردان‌های عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس را در شمال نوار غزه بمباران کردند. ارتش رژیم‌صهیونیستی مدعی است که پنج پایگاه را در پادگان آموزشی در شمال غزه بمباران کرده است. اسرائیل همچنین برای هدف قرار دادن فلسطینی‌ها از پهپاد و توپخانه استفاده کرد. وزارت بهداشت در غزه از مقامات مصری خواهان کمک‌رسانی به بیمارستان‌ها از طریق ارسال دارو و تجهیزات پزشکی شده است. جواد عواد، وزیر بهداشت فلسطین از جامعه جهانی و نهادهای بین‌المللی خواست برای توقف کشتار فلسطینی‌ها توسط اسرائیل اقدامی انجام دهند. وی از سازمان جهانی بهداشت و صلیب سرخ و سازمان ملل خواست مانع اقدامات اسرائیل شوند.

فلسطین: از اسرائیل شکایت می‌کنیم

یک مسوول فلسطینی اعلام کرد که تشکیلات خودگردان فلسطین از رهبران اسرائیلی به دادگاه کیفری بین‌المللی شکایت خواهد کرد. یک مسوول فلسطینی به روزنامه الحیاه گفت: «تشکیلات خودگردان فلسطین از رهبران اسرائیلی به دادگاه کیفری بین‌المللی شکایت خواهد کرد و به تعدادی از نهادهای بین‌المللی خواهد پیوست که آمریکا تهدید کرده در صورت پیوستن فلسطین به این نهادها از آن خارج خواهد شد.» از سوی دیگر، رهبری فلسطین اعلام کرد که تصمیم دارد فورا پرونده شهرک‌سازی‌ها را به دادگاه کیفری بین‌المللی در لاهه ارجاع دهد. به گزارش ارم نیوز، صائب عریقات، دبیرکل کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف) طی کنفرانسی در شهر رام‌الله تاکید کرد که رهبری فلسطین تصمیم دارد شورای امنیت را به برگزاری نشستی فوق‌العاده دعوت کند. وی در ادامه افزود: «الحاق فلسطین به شماری از آژانس‌های بین‌المللی تخصصی امضا شده است» اما این احتمال وجود دارد که در صورت پیوستن فلسطین، آمریکا از آنها خارج شود. عریقات تصریح کرد که قرار است کمیته‌ای از اعضای کمیته اجرایی، مرکزی ساف و دولت فلسطین برای آغاز اجرای مصوبه شورای ملی و تعیین روابط فلسطینیان با اسرائیلی‌ها تشکیل شود.

در سوم ماه مه شورای ملی (پارلمان وابسته به سازمان آزادی بخش فلسطین) کمیته اجرایی این سازمان را به تعلیق به رسمیت شناختن اسرائیل مکلف کرد و در عین حال خواستار به رسمیت شناختن کشور فلسطین در مرزهای چهارم ژوئن ۱۹۶۷ میلادی به پایتختی قدس شرقی، لغو مصوبه الحاق قدس شرقی و متوقف کردن روند شهرک‌سازی شد. رهبری فلسطین عصر روز دوشنبه نشستی را در رام‌الله به ریاست محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین برگزار کرد. در آغاز این نشست رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین از تمامی جهانیان خواست تا در قبال جنایات اسرائیل در روز دوشنبه (۱۴ مه) در نوار غزه موضع فوری‌ اتخاذ کنند. محمود عباس به مناسبت شهادت فلسطینیان نوار غزه در روز دوشنبه سه روز عزای عمومی اعلام کرد.

کشتار فلسطینیان در نقاب مصونیت

در پی اعتراضات فلسطینیان در سالروز تشکیل رژیم اسرائیل، گاردین در مطلبی به سختی از رویکرد این رژیم انتقاد کرد. در سرمقاله روزنامه انگلیسی گاردین آمده است: «قابل توجیه نیست که سربازان ارتش به معترضانی که عمدتا غیرمسلح هستند و تهدیدی جدی به‌شمار نمی‌آیند، تیراندازی کرده و آنها را بکشند. با این وجود سربازان اسرائیلی دوشنبه در مرز غزه و اسرائیل چنین کردند. اسرائیلی‌ها معترضان را با مهمات جنگی هدف گرفتند و ظاهرا مصونیت هم دارند. ده‌ها کشته و صدها معلول در میان فلسطینیانی بر جای ماند که به سمت مرز حرکت کرده بودند تا بر حقشان برای بازگشت به سرزمین اجدادیشان تاکید کنند. ارتش اسرائیل شرمی از ارتکاب آنچه شبیه جنایت جنگی است، ندارد. اینها اتهاماتی جدی است اما واکنش آنها شانه بالا انداختن بوده است. اسرائیل با محاصره غزه دو میلیون تن را پشت سیم‌های خاردار و برج‌های نگهبانی ارتش انداخته است. واکنش اسرائیل به این تحولات واکنش یک زندانبان به شورش زندانیان بوده است؛ یک تراژدی که گناهش بر گردن زندانیان است.» این سرمقاله می‌افزاید: «این تفکر اسرائیلی‌ها خطرناک است. با این حال آنها این کار را به دلیل وجود حقی خودپنداشته و افراطی در اسرائیل انجام دادند و اینکه اکثر وزرای کنونی دولت تل‌آویو این ایده را پرورش دادند که اسرائیل می‌تواند از طریق نیروی برتر نظامی‌اش به آرمان‌های ملی فلسطینیان خاتمه دهد.»  این سرمقاله می‌افزاید: «با حذف مساله قدس از روی میز مذاکره، فلسطینیان احساس می‌کنند که تنها درخواست باقی‌مانده گرفتن حق بازگشت است. فلسطینیان ۷۰ سال پیش در سالروز فاجعه یا همان نکبت شاهد اخراج آوارگان بودند. اسرائیلی‌ها به تندی پاسخ می‌دهند که اجرای حق بازگشت با حیات «کشور اکثریت یهودی دموکراتیک» انطباق ندارد... درگیری در «سرزمین مقدس» بازی مجموع صفر نیست که تنها یک برنده داشته باشد... .»

واکنش‌های بین‌المللی

سازمان ملل، عفو بین‌الملل و جمعی از سازمان‌ها و کشورهای جهان در بیانیه‌ها و اظهارات جداگانه کشتار فلسطینیان در هفتادمین سالروز نکبت و همزمان با انتقال سفارت آمریکا به قدس اشغالی را محکوم کردند. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل ضمن ابراز نگرانی نسبت به کشتار فلسطینیان در غزه گفت: «درحالی‌که درگیری‌های قبلی پایان نیافته، شاهد درگیری‌های جدید هستیم.  من از گزارش‌ها درباره غزه، نگران هستم.» رعدالحسین، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل نیز با «شوک‌آور» خواندن کشتار تعداد زیادی از فلسطینیان اظهار کرد مسوولان نقض حقوق بشر باید پاسخگو باشند. سازمان عفو بین‌الملل نیز در واکنش به کشتار مردم غزه به دست نظامیان صهیونیستی، خواستار توقف فوری خشونت‌ها در این منطقه شد. عفو بین‌الملل اعلام کرد: «این وضعیت‌ وحشتناک باید فورا پایان یابد. بسیاری بر اثر اصابت گلوله جنگی به ناحیه سر و سینه زخمی شدند.»

شورای امنیت سازمان ملل نیز که برای بررسی این جنایت و صدور بیانیه‌ای درباره آن تشکیل جلسه داده بود با اقدام آمریکا ناکام ماند و نتوانست بیانیه خود را که اقدامات رژیم صهیونیستی در مرزهای نوار غزه را محکوم کرده و خواستار تحقیقات مستقل شده بود، صادر کند. با وجود این کویت به نمایندگی از فلسطین دیروز بار دیگر خواهان تشکیل نشست فوق‌العاده شورای امنیت در این باره شده که البته ممکن است با وتو یا کارشکنی‌های آمریکا مواجه شود. فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بر پایبندی این اتحادیه به راهکار تشکیل دو کشور در مرزهای سال ۱۹۶۷ تاکید و اعلام کرد: «اسرائیل باید به حق تظاهرات مسالمت‌آمیز احترام بگذارد.» دیگر کشورهای اروپایی مانند آلمان، انگلیس و فرانسه نیز در موضع‌گیری‌های جداگانه کشتارهای غزه را به‌شدت «نگران‌کننده» توصیف کرده و افزودند از آنچه در غزه می‌گذرد «شوکه» شده‌اند.

در آمریکا نیز درحالی‌که کاخ سفید مدعی شده «اسرائیل حق دفاع از خود را دارد و حماس مسوول حوادث غزه است» نامزد سابق ریاست‌جمهوری آمریکا از رژیم صهیونیستی بابت قساوت‌ علیه فلسطینیان در نزدیکی مرز غزه-اسرائیل شدیدا انتقاد کرده و از عوامل منطقه‌ای و بین‌المللی خواسته است به این بحران انسانی و خشونت‌ها در غزه پایان دهند. برنی سندرز، سناتور سرشناس آمریکایی در پیامی توییتری نوشت: «ایالات‌متحده باید نقشی قاطع ایفا کند تا اسرائیل، رهبری فلسطین، مصر و جامعه بین‌المللی را کنار هم جمع کند تا به بحران انسانی غزه رسیدگی و این موج روزافزون خشونت متوقف شود.» رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه اظهار کرد: «ترکیه به‌شدت به این اقدام پاسخ خواهد داد.» در همین راستا، دولت ترکیه اعلام کرد، در اعتراض به کشتار فلسطینیان، آنکارا سفیران خود در تل‌آویو و واشنگتن را «برای مشورت» به ترکیه فراخوانده و سه روز عزای عمومی اعلام کرد. کشورهای عربی و آفریقایی هم به نوبه خود کشتار فلسطینیان و انتقال سفارت آمریکا به قدس را محکوم کردند.

در کنار دولت‌ها، در بسیاری از کشورهای جهان هم تظاهراتی در حمایت از فلسطین و در محکومیت کشتار مردم غزه صورت گرفت. در ترکیه تظاهرات‌کنندگان با شعار «قدس برای مسلمانان است» همه اشکال خشونت رژیم اشغالگر صهیونیستی علیه ملت فلسطین را محکوم کردند. در ایتالیا هم هزاران تن با بالا بردن پرچم‌های فلسطین در خیابان‌های رم، انتقال سفارت آمریکا به قدس را محکوم کرده و خواهان آزادی فلسطینیان شدند. همچنین صدها تن در مکزیک علیه استفاده رژیم صهیونیستی از گلوله جنگی علیه تظاهرات‌کنندگان صلح‌آمیز در روز راهپیمایی بازگشت تظاهرات کردند. ده‌ها آمریکایی نیز در مقابل برج دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا در واشنگتن تجمع کرده و اقدام وی درباره قدس را محکوم کردند. همچنین صدها اردنی روز دوشنبه در نزدیکی سفارت آمریکا در امان تجمع کرده و اقدام آمریکا درباره قدس را محکوم کردند. این تظاهرات‌کنندگان پرچم آمریکا و اسرائیل را آتش زدند و شعار «آمریکا سر افعی است» را در اشاره به معاهده صلح اردن و اسرائیل سر دادند که در سال ۱۹۹۴ امضا شده بود. در انگلیس نیز در «داونینگ استریت» تظاهراتی به پا شد. این تظاهرات در بسیاری از نقاط دنیا برگزار شد.