برزخ گذار  به دموکراسی

در «مارش رادتسکی»، کارل یوزف فون تروتا نواده خاندانی است که عمری را در خدمت امپراتوری اتریش‌مجارستان و در باور به نظامی سنتی گذرانده و اکنون در برزخ گذر از نظامی سنتی به نظامی دموکراتیک و رنگ‌باختن سنت‌ها، سرگشته و تنها است. رشته پیوندش با گذشته خاندان و تاریخ امپراتوری، پرتره پدربزرگش قهرمان سولفرینو و شمایل امپراتور است. تصویر پدربزرگ روزبه‌روز محو می‌شود و گویی که تجسم تاریخ باشد، هرچه به آن نزدیک می‌شود «به بی‌شمار سایه‌های عمیق و لکه‌های روشن نور تجزیه» می‌شود، «به خطوط و ضربه‌قلم‌ها و بافت هزارچین بوم نقاشی‌شده». و تا از آن فاصله می‌گیرد «خطوط و ضربه‌قلم‌ها از نو به‌هم» می‌پیوندند و «باز همان سیمای آشنا اما رازناک» تاریخ را می‌سازند. کارل سرگشته است و مایه تسلای خود را جایی دورتر از قیصر و پدرش و در روستای زادگاه پدربزرگش قهرمان سولفرینو و در زندگی رعیتی می‌جوید؛ اما ارتش این اجازه را به نوه قهرمان سولفرینو نمی‌دهد و سرانجام... در «اینک خزان» الکساندر همچون کارل یوزف، نواده خاندانی باورمند به نظامی است که البته سال‌هاست فروپاشیده، اما گویی بدون او روایت فروپاشی کمونیسم کامل نیست. پدر، مورخ نامدار آلمان شرقی گرفتار بدترین بیماری شده که ممکن است مورخی دچارش شود؛ آلزایمر. الکساندر ناگهان درمی‌یابد که به سرطان دچار شده و شفای خود را در سفر به مکزیک می‌جوید، کشوری که زمانی مادربزرگ کمونیستش از هراس نظام نازی به آن پناه برده و تصویری رویایی از آن برای نوه‌اش ساخته بود. گسست چنان عمیق است که حتی نامه‌های عاشقانه پدر مورخش هم برای الکساندر قابل باور نیست و تسلای خود را همچون کارل یوزف در گذشته‌ای دورتر در خاطرات مادربزرگش می‌جوید. حتی روایت پدر از آنچه میان او و پسر گذشته نیز با تصورات پسر همخوانی ندارد. الکساندر حتی بخشی از گذشته پدر را که عکس‌های مستهجنش باشد، می‌سوزاند. رشته پیوند او با مادربزرگش نیز، عکس‌هایی سیاه‌وسفید از مکزیک است. اینک خزان علاوه بر جایزه آلفرد دوبلین در سال ۲۰۰۹، جایزه اسپکته را در سال ۲۰۱۱ و جایزه کتاب سال آلمان را در همان سال از آن خود کرده است. اقتباسی سینمایی از این رمان نیز در سال ۲۰۱۷ بر پرده سینماها رفته است. این رمان تا‌کنون به سی و سه زبان زنده دنیا ترجمه شده است.

 

این مطلب برایم مفید است