زمانی اروپا برای ترکیه به یک مغازه آب نبات فروشی شباهت داشت که ترکیه مثل کودکان مشتاق پشت ویترین این مغازه با حسرت ایستاده بود.

تا همین دو سال پیش نظرسنجی‌ها نشان می‌داد بیش از ۷۰درصد ترک‌ها خواستار پیوستن به اتحادیه اروپا هستند چون بر این باور بودند که وارد شدن به این اتحادیه آنها را ثروتمندتر، سالم‌تر و آزادتر می‌کند. اما اکنون در حالی که فقط چند ماه از شروع مذاکرات به تاخیر افتاده ترکیه با اتحادیه اروپا می‌گذرد، فقط ۴۳درصد از ترک‌ها از پیوستن به اتحادیه اروپا حمایت می‌کنند. این رقم به سرعت در حال کاهش است.

چه عاملی باعث فروکش کردن این اشتیاق چهل ساله ترکیه نسبت به اروپا شده است؟ مهم‌ترین اختلاف ترکیه با اروپا بر سر قبرس است.

ترک‌ها بر این باورند که اروپا در تلاش برای وادار کردن آنها به سازش بر سر قبرس است. وقتی غرور ملی ترک‌ها آسیب دید، رویای اتحادیه اروپا هم رنگ باخت.

اما موضوع اصلی مسائل اقتصادی است. شرکت‌های کوچک و متوسط ترک آرام و به کندی در حال از دست دادن اشتیاق و علاقه خود برای پیوستن به اتحادیه اروپا هستند. این شرکت‌ها که ۵۵درصد از تولید ناخالص داخلی ترکیه را تشکیل می‌دهند و ۷۰درصد بازار کار این کشور را در اختیار دارند، وزنه‌های تعیین‌کننده‌ای هستند.

اما چرا این اشتیاق از دست رفته است؟ پاسخ به این سوال را باید در هزینه هنگفت اجرای قوانین و مقررات ۸۰هزار صفحه‌ای اروپا درباره همه چیز از کیفیت هوا گرفته تا اندازه و مقدار آب آشامیدنی، جست‌وجو کرد. در تحقیق جدیدی که موسسه اقتصاد و تجارت ترکیه انجام داده، هزینه اصلاحات گسترده فقط در بخش کشاورزی ترکیه به تنهایی بیش از ۷۶میلیارد دلار تخمین زده شده است.

این برای اقتصاد ۳۸۲میلیارد دلاری ترکیه رقم هنگفتی است. اجرای هر بند از مقررات ۸۰هزار صفحه‌ای اروپا هزینه هنگفتی دارد.

مثلا هماهنگ شدن با استانداردهای آب آشامیدنی اروپا مستلزم تغییرات گسترده در سیستم لوله‌‌کشی و تصفیه شهرهای ترکیه است.

نکته مهمتر این است که هنوز معلوم نیست فایده این همه دردسر چه خواهد بود.

ترکیه اکنون هم در اتحادیه گمرکی اروپا عضو است و از تجارت بدون تعرفه با اتحادیه اروپا بهره می‌برد. سیاستمداران ترک تاکید دارند که ترکیه به هیچ چیز غیر از عضویت کامل در اروپا قانع نخواهد بود. اما عده‌ای می‌گویند شاید این بهترین راه نباشد.

بازرگانانی چون «مهمت یازیچ» رییس کارخانه آلتینوک در استانبول نگران آن هستند که در صورت پایبندی کامل ترکیه به قوانین اتحادیه، این شرکت‌ها دچار ورشکستگی شوند.

طبق کتاب قوانین و مقررات اتحادیه اروپا ماشین‌های قدیمی «پرس» این کارخانه که به آلمان شرقی تعلق دارد، باید جایگزین شوند، چون با استاندارد‌های امنیتی اتحادیه اروپا همخوانی ندارند. همچنین این کارخانه طبق قوانین کار اتحادیه اروپا نمی‌تواند از کارگران نوجوان نیمه‌وقت برای بسته‌بندی جعبه‌ها استفاده کند.

از سوی دیگر، تورم دستمزد‌ها باعث از بین رفتن تنها امتیاز اقتصادی ترکیه نسبت به دیگر کشور‌های اروپایی، یعنی نیرو‌ی کار ارزان، شده است. حداقل دستمزد‌ها در ترکیه در پنج سال گذشته ۴۱درصد رشد داشته است و از ۱۸۰دلار در ماه به ۲۵۴دلار رسیده است. با این افزایش رقم دستمزد‌ها در ترکیه به حد کشور‌های رومانی و بلغارستان می‌رسد. چند کارخانه و شرکت خارجی اکنون در حال تعطیل کردن دفاتر خود در استانبول و انتقال آن به شهر‌هایی با نیروی کار ارزان‌تر مثل مسکو هستند.

برای اتحادیه اروپا و به‌خصوص برای مردم کشورهای ثروتمند اروپا مانند فرانسه و آلمان ورود مهاجران ترک به معنی از دست دادن شغل و یا محدودیت فرصت‌های شغلی است. از طرف دیگر، ترکیه به عنوان پرجمعیت‌ترین کشور اروپا می‌تواند در تصمیمات آتی اتحادیه اروپا به این جهت که حق رای بر اساس میزان جمعیت اعطا می‌شود، تاثیر زیادی بگذارد، چیزی که چندان دلپسند و مطلوب کشورهای اروپایی نیست.

حزب حاکم ترکیه که در سال ۲۰۰۲ با وعده وارد کردن این کشور به اتحادیه اروپا به قدرت رسید، اکنون شاهد تغییر رفتار و سلیقه حامیان خود در میان طبقه مردم عادی است. بسیاری از این حامیان، بازرگانان خرده‌پای محافظه‌کار هستند. اکنون اگرچه حزب حاکم به‌طور علنی همچنان متعهد به اتحادیه اروپا نشان می‌دهد و مقامات ترک هشدار می‌دهند که تعلیق مذاکرات پیامدهای جبران‌ناپذیری برای آنکارا دارد، اما اعضای حزب حاکم در محافل خصوصی اعتراف می‌کنند این روند در انتها فایده چندانی برای ترکیه ندارد.

رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه با اتخاذ سیاست ناسیونالیستی از دادن اجازه استفاده کشتی‌های قبرس یونانی‌نشین از بنادر ترکیه خودداری کرده و گفته است تا زمانی که بنادر و فرودگاه‌های بخش‌ ترک‌نشین قبرس شامل مقررات ترافیک بین‌المللی نشود، تصمیم خود را تغییر نمی‌دهد. بسیاری از ترک‌ها قبول دارند که تعلیق مذاکرات یک شوک اقتصادی جدی به دنبال خواهد آورد. اوائل تابستان ارزش لیره ترکیه تا یک‌چهارم کاهش یافت چرا که تحولات در بازارهای در حال ظهور تغییراتی در بازار سهام استانبول ایجاد کرده بود. در ماه جاری هم با انتشار اخبار مربوط به اینکه فدرال رزرو آمریکا قصد افزایش نرخ بهره را ندارد ارزش لیره باز هم کاهش یافت. بروز بحران میان ترکیه و اتحادیه اروپا شوکی عظیم‌تر از این به دنبال خواهد آورد.

اتحادیه اروپا با همه کاستی‌هایش توانست چهار سال اصلاحات بی‌سابقه را در ترکیه به همراه بیاورد. به هر حال ترکیه اکنون دیگر اشتیاق گذشته را برای ورود به اتحادیه اروپا ندارد.

ترجمه: نیلوفر قدیری

منبع: نیوزویک