در گرماگرم رشد یکپارچه قیمت سهام، رغبت به موج‌سواری در معاملات بیش از پیش افزایش یافته است. در این شرایط هرگونه عدم شناخت محیط سهام و بی‌توجهی به پویایی‌های بورس در قیاس با سایر بازارهای دارایی می‌تواند نتایج نامطلوبی برای بازیگران غیرحرفه‌ای پدید آورد و در عین حال، به سردرگمی و تحمیل زیان به خودی بینجامد. از این‌رو، مطالعه و بررسی بازی‌سازهای سهام برای تصمیمات کم‌ریسک‌تر و پرهیز از زیان‌های سهمگین شرط اصلی حضور پایدار در بازار به‌شمار می‌رود.

تمایل به کوچ‌نشینی در بازار

ارزش معاملات بورس تهران طی روز گذشته به رقم قابل‌توجه ۲۳۸۰ میلیارد تومان رسید. در بیش از دو ماه اخیر، یعنی از دهم مهرماه چنین حدی از جابه‌جایی سهام در تالار بورس تهران رقم نخورده بود. در کنار این، اگر به میزان تغییر مالکیت سهام بین فعالان بزرگ‌مقیاس و کوچک‌مقیاس یا همان حقوقی‌ها و حقیقی‌های بازار هم توجه کنیم درخواهیم یافت که بخش زیادی از خریدها توسط سهامداران خرد یا حقیقی رقم خورده است. روز گذشته حدود ۱۴۰ میلیارد تومان سهم به پرتفوی فعالان حقیقی اضافه شد. به این ترتیب، سهم سهامداران حقیقی از کل بورس تهران در موج صعودی اخیر ۱۵۰۰ میلیارد تومان افزایش یافت و عملا ترکیب این دو عامل نشان می‌دهد که بازیگران تازه‌واردی به بازار سهام اضافه شده‌اند که دست بالا را در معاملات داشته‌اند.

اما این میزان از جریان نقدینگی در بازار متوازن توزیع نشده است. در برخی از گروه‌ها شدت تقاضا بالاتر و در برخی صنایع جذب منابع نسبت به ارزش بازار کمتر بوده است. مهم‌ترین متغیری که توزیع نامتوازن جریان نقدینگی و رشد قیمت را نمایان می‌کند، توجه به واگرایی دو شاخص اصلی بازار است. در موج صعودی اخیر (۱۷ روز کاری) شاخص کل به رشد ۱۲درصدی رسیده و شاخص هم‌وزن به‌واسطه پیشروی سریع‌تر گروه‌های کوچک جهش ۲۳ درصدی را ثبت کرده است. علاوه بر این، کوچ پرشتاب پول‌ها بین صنایع بورسی نیز جالب‌توجه است. طی روزهای اخیر گروه‌های دارویی، فلزات، بانک‌، خودرو و در معاملات روز گذشته، صنعت پتروشیمی لیدرهای بازار در جذب منابع بوده‌اند. حرکت زودهنگام پول‌های سرگردان از یک صنعت به صنعت دیگر، نشان‌دهنده تغییر روزانه کانون‌های نقدینگی، فقدان استراتژی‌های میان‌مدت در بین اغلب بازیگران و سرانجام، افتادن در موج‌های روزانه سفته‌بازی و صف‌‌نشینی است.

مدارا با ذات نوسانی بورس

به‌طور کلی، ورود بازیگران جدید به منزله تعمیق معاملات و افزایش نقدشوندگی در کل بازار است. اما حضور فزاینده این طیف از فعالان بورسی حاوی اثرات غیرمستقیمی هم هست. یکی از این تبعات، تشدید رفتارهای توده‌ای در بازار و تصمیم‌گیری‌های آنی، مختل شدن روند تعادل‌یابی قیمت در بازار و نهایتا فرار بخشی از سرمایه‌های ریسک‌گریز در اثر تلاطم‌های قیمتی است. این موضوع مشخصا در بازار سهام حائز اهمیت حیاتی است.

چنان‌که می‌دانیم، بورس در مقایسه با سایر بازارهای دارایی از پویایی به مراتب بیشتری برخوردار است. شدت جریان اطلاعات و میزان نقدشوندگی این بازار باعث می‌شود تا قیمت‌ها تلاطم و نوسان بیشتری را در زمان کمتری تجربه کنند. این درحالی است که برای مثال در بازار مسکن چنین حدی از تلاطم چندان وجهی ندارد. برای مثال، کمتر کسی از بین خریدار یک واحد ملکی، پس از انجام معامله به فکر بررسی روند قیمت دارایی خود می‌افتد و چندان در معرض نوسانات روزانه قیمت دچار فشار روانی نمی‌شود. اما در مورد سهام به‌دلیل حجم فزاینده اطلاعات (چه در گزارش‌های داخلی شرکت و چه در حوزه اخبار کلان) نمی‌توان صرفا به انجام معامله بسنده کرد و مولفه‌های اثرگذار بر قیمت سهم را پیگیری نکرد. همین سرعت بالا در گردش اطلاعات می‌تواند معامله‌گر سهام را از حیث روانی در سطح متفاوتی قرار دهد.

بنابراین، هر نوع نگاه سنتی به سرمایه‌گذاری و خرید و فروش در بورس می‌تواند تبعات نامطلوبی خاصه برای معامله‌گران تازه‌وارد در پی داشته باشد. در واقع، عدم شناخت قواعد عمومی حاکم بر بازار سهام مستعد زیان برای بازیگران هیجان زده‌ای است که به سودای کسب سود وارد بازار می‌شوند اما عملا دست خالی یا با تحمل زیان تصمیم به خروج از بازار می‌گیرند. به بیان دیگر، نداشتن استراتژی مشخص باعث می‌شود تا چنین نتایجی در بورس امکان تحقق داشته باشند.

برای مثال، افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌های شرکت که از لحاظ تئوریک حاوی اثر مستقیم بر قیمت سهم نیست، در بین طیف وسیعی از اهالی بورس تهران به‌عنوان محرک قیمت قلمداد شده و می‌تواند موج‌های نقدینگی را در مقیاس گسترده‌ای فعال کند. شکل‌گیری بسیاری از موج‌های صعودی اخیر در گروه‌های مختلف بورس تهران را می‌توان به تاثیر چنین عاملی پیوند زد. از این رو، پیروی از موج‌های دسته‌جمعی نیازمند شناخت از زمینه‌های شکل‌گیری چنین تحرکاتی است که می‌تواند خلاف وضع بنیادی سهم در قیمت‌ها اثرگذار ظاهر شود.

الزامات ماندگاری در بورس

رشد شتابان شاخص بورس تهران طی روزهای اخیر را می‌توان به چند بازی‌ساز اصلی یعنی نرخ ارز، قیمت‌های جهانی، مساله افزایش سرمایه‌ها و همچنین انتظارات جدید تورمی خاصه پس از انتشار لایحه بودجه دولت نسبت داد. به نظر می‌رسد هر تصمیم بورسی که به‌طور مشخص غافل از روند قیمت در بازار ارز یا بازار جهانی باشد. می‌دانیم که بخش زیادی از رشد اخیر سهام بورسی فارغ از جنبه‌های تحلیلی آن بر اثر افزایش بی‌وقفه نرخ دلار صورت گرفته است. بنابراین، هر گونه تغییر در روند دلار احتمالا مانند دوره‌های قبل(به‌خصوص در مهرماه ۹۷) جریانی از عرضه‌های دسته‌جمعی را در بورس تهران فعال کند و روند اصلاحی گسترده‌ای را در پی داشته باشد. در واقع، خطای تحلیلی که اکنون در مسیر صعودی منجر به رشد بی‌حساب و کتاب برخی سهم‌ها نشده می‌تواند در صورت منفی شدن روند شاخص به همان صورت هیجانی نمایان شود. در این میان، برخی از شرکت‌های بورسی هم که همچنان واجد ظرفیت‌های محسوسی برای رشد قیمت هستند، قربانی فضای توده‌ای بازار خواهند شد. در اینجا، اگر شناخت کافی از علل رشد نرخ دلار در روزهای اخیر وجود نداشته باشد، می‌تواند به طرح سناریوهای رویایی دامن بزند و سهام را از تعادل خارج کند.

به همین دلیل مطالعه و بررسی هریک از محرک‌های اثربخش بر سهام، به‌ویژه نرخ ارز و قیمت‌های جهانی حائز اهمیت جدی است چون در غیر این صورت، پول‌های سرگردان مغلوب موج‌های دسته‌جمعی شده و میل به دوره‌گردی در بین سهام گروه‌های مختلف شدت خواهد گرفت.

در بازار دیروز چه گذشت؟

یکی از نکات جالب توجه معاملات دیروز ثبت رشد بیشتر شاخص کل از شاخص هم‌وزن بود. افزایش قیمت در غول‌های گروه پتروشیمی نقش قابل‌توجهی در پیشروی روزانه شاخص کل داشت. نقش لیدری بازار در جذب منابع که طی جلسه‌های معاملاتی اخیر به‌طور روزانه دست به دست شده، در دادوستدهای دیروز به نام صنعت پتروشیمی رقم خورد.

صدر فهرست نمادهای موثر بر شاخص کل هم طی روز گذشته در انحصار گروه پتروشیمی قرار گرفت. نمادهایی چون «تاپیکو»، «پارسان» «وغدیر» و «فارس» در این جدول بیشترین حمایت را از شاخص کل به عمل آوردند. از لحاظ جذب سرمایه‌های خرد هم سهام گروه‌های پتروشیمی با اختلاف از سایر صنایع در صدر قرار گرفت. تشکیل صف‌های خرید در این گروه و عرضه صف‌ها سبب شد تا رتبه بیشترین ارزش معاملات هم به نام صنعت پتروشیمی ثبت شود. این در حالی بود، که معاملات روز دوشنبه با جذب حداکثری منابع در گروه خودرو و برای روز یکشنبه در سهام گروه بانکی پایان یافت.

ویژگی دیگر معاملات روز گذشته تزلزل در روند صعودی شاخص‌های بورس تهران بود. روز گذشته شاخص کل که تا سطح ۳۴۰ هزار واحدی پیش رفته بود، در دقایق پایانی معاملات به دلیل تشدید عرضه سهام ۱۳۰۰ واحد از سقف روزانه بازگشت. البته علائم این الگوی بازگشتی از روز دوشنبه در بازار پدیدار شد. حرکت متزلزل شاخص کل طی دو روز اخیر را می‌توان به تردیدهای سهامداران درخصوص ادامه این روند بی‌وقفه صعودی نسبت داد. رشد متوالی قیمت‌ها طی ۱۷ روز کاری اخیر به اندازه کافی می‌تواند انگیزه‌های عرضه برای شناسایی سود را در بین سهامداران بورسی تقویت کند و به یکی از طولانی‌ترین روندهای صعودی بازار سهام پایان دهد. در این میان، عقب‌نشینی دیروز شاخص ارزی کشور در کنار سیگنال‌های ناهمسو از مذاکرات تجاری آمریکا و چین عوامل دیگر ایجاد تزلزل در روند قیمت سهام به شمار می‌روند.

 

09-01

 

ترین‌های بورس ترین‌های فرابورس اخبار مجامع
صنایع بورسی شرکت‌های بورسی بازار نفت
بازار طلا بازار فلزات بازار پتروشیمی‌ها
بورس کالا شاخص‌های بورس تحلیل بورس
این مطلب برایم مفید است
29 نفر این پست را پسندیده اند