به گزارش خبرگزاری فارس، هرچند تاکنون آمار رسمی از میزان صادرات نفت ایران در ماه‌های اخیر از سوی مسوولان وزارت نفت ارائه نشده است و آمار رسمی درباره این موضوع وجود ندارد اما برخی اخبار غیر رسمی حاکی از کاهش صادرات نفت ایران است. به‌عنوان مثال، طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی پس از خروج آمریکا از برجام و بازگشت تدریجی تحریم‌های نفتی، صادرات نفت ایران روزانه ۸۰۰ هزار بشکه نسبت به بالاترین میزان آن در سه ماه دوم ۲۰۱۸‌ کاهش داشته و به ۶۳/ ۱ میلیون بشکه در روز رسیده است. براساس این گزارش، عرضه نفت ایران در ماه سپتامبر به کمترین میزان در ۲ سال و نیم اخیر رسیده است زیرا مشتریان کشورمان به علت تحریم‌ها، خریدهای خود را کاهش داده‌اند.

پس از شروع تحریم‌های نفتی و افت میزان صادرات نفت کشور، کارشناسان راهکار عرضه نفت در بورس و استفاده از توانمندی بخش خصوصی برای صادرات نفت را برای مقابله با تحریم‌های آمریکا مطرح کردند. طرح این راهکار ضدتحریمی در ابتدا با مخالفت بخشی از بدنه وزارت نفت همراه شد اما سرانجام با تصویب این موضوع در شورای عالی هماهنگی اقتصادی، طرح عرضه نفت در بورس در دستور کار وزارت نفت قرار گرفت و یک میلیون بشکه نفت خام سبک ایران به‌صورت آزمایشی و برای بررسی میزان توانایی بخش خصوصی برای ورود به این بازار و دور زدن تحریم‌های نفتی در بورس انرژی عرضه شد.

  تعلیق عرضه نفت در بورس به‌رغم موفقیت کامل عرضه آزمایشی آن

عرضه اول در تاریخ ۶ آبان‌ انجام شد که طی آن ۸ محموله‌ ۳۵ هزار بشکه‌ای (مجموعا ۲۸۰ هزار بشکه) به قیمت ۸۵/ ۷۴ دلار به فروش رسید. ۲۰ آبان موعد دومین عرضه نفت خام ایران در بورس انرژی بود. در این عرضه ۷۰۰ هزار بشکه نفت با قیمت ۹۷/ ۶۴ دلار به فروش رسید. به این ترتیب با استقبال گسترده شرکت‌های خصوصی برای خرید و صادرات نفت ایران نخستین گام برای مقابله با تحریم‌های آمریکا را با موفقیت برداشت. موفقیت ایران در دور زدن تحریم‌های نفتی و جلوگیری از کاهش صادرات نفت کشور به اندازه‌ای حائز اهمیت بود که صدای رسانه‌های دنیا را درآورد و این رسانه‌ها با ایجاد هجمه سنگین تبلیغاتی علیه این راهکار ضدتحریمی شایعه‌پراکنی کرده تا اجرای این راهکار را متوقف کنند.

در حالی که انتظار می‌رفت پس از حضور گسترده شرکت‌های خصوصی داخلی برای خرید نفت و افزودن به حجم صادراتی نفت کشور در شرایط تحریمی، عرضه نفت در بورس در هفته‌های آینده به‌صورت منظم انجام شده و حتی بر حجم نفت عرضه شده در بورس افزوده شود. اما پس از اعطای معافیت به برخی خریداران نفت ایران این روند متوقف شده است. هرچند پس از انتخاب مسعود کرباسیان به‌عنوان مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، وی در مصاحبه‌ای عرضه نفت در بورس را اقدامی ارزنده دانست و بر ضرورت تداوم این راهکار تاکید کرد. با وجود این، تا کنون نه تنها شاهد اقدامی در این راستا نبوده‌ایم بلکه حتی اخباری هم از روند پیگیری این راهکار در رسانه‌ها موجود نیست و به نظر می‌رسد به‌رغم استقبال شرکت‌های خصوصی داخلی و خارجی موانع جدی بر سر پیاده‌سازی این راهکار وجود دارد.

  سنگ‌اندازی در عرضه نفت در بورس با برطرف شدن نگرانی درباره صفر شدن صادرات نفت ایران

احتمالا اعطای معافیت‌های موقت به تعدادی از خریداران نفت ایران توسط آمریکا یکی از دلایل عدم پیگیری شرکت ملی نفت برای عرضه مجدد نفت در بورس است. یکی از دلایل عدم پیاده‌سازی این روش در سال‌های قبلی انحصارطلبی شرکت ملی نفت در صادرات نفت کشور بود که علاقه نداشت با ورود بخش خصوصی به بازار نفت این انحصار شکسته شود. به نظر می‌رسد با اعطای معافیت‌های موقت به خریداران نفت ایران نگرانی وزارت نفت و به خصوص شرکت ملی نفت ایران از به صفر رسیدن صادرات نفت کشور برطرف شده و این وزارتخانه قصد اجرای مجدد این راهکار ضدتحریمی را ندارد و در این بین تا کنون عزمی جدی از طرف شرکت ملی نفت ایران نیز برای عملیاتی کردن عرضه نفت در بورس مشاهده نشده است.

از همان ابتدای طرح این راهکار در فضای کارشناسی و رسانه‌ای کشور مخالفت شرکت ملی نفت ایران با اجرای آن به وضوح قابل مشاهده بود. همچنین بررسی تجربه‌های قبلی عرضه نفت در بورس نشان می‌دهد که در هر تجربه به بهانه‌های مختلف در مسیر پیاده‌سازی این راهکار سنگ‌اندازی می‌شد. در تجربه کنونی نیز با توجه به کاهش صادرات نفت ایران وزارت نفت از روی ناچاری و بالاجبار حاضر به عرضه نفت در بورس شد و حال با اعطای معافیت‌ها از سوی آمریکا این روش متوقف شده است. به نظر می‌رسد که وزارت نفت باید روشی را اتخاذ کند تا صادرات نفت ایران از وابستگی به برخی مشتریان خاص نجات یابد و به راحتی قابل تحریم نباشد. توقف مجدد راهکار ضدتحریمی عرضه نفت در بورس که ناشی از دلخوشی به معافیت‌های موقتی آمریکا به برخی خریداران نفتی و عدم اتکا به توانمندی شرکت‌های خصوصی برای صادرات نفت عرضه شده در بورس است، خطایی استراتژیک محسوب می‌شود .

 

ترین‌های بورس ترین‌های فرابورس اخبار مجامع
صنایع بورسی شرکت‌های بورسی بازار نفت
بازار طلا بازار فلزات بازار پتروشیمی‌ها
بورس کالا شاخص‌های بورس تحلیل بورس