ویکتور هوگو در اثر سال ۱۸۳۱ خود به نام «گوژپشت نوتردام» این کلیسا را به روایت درآورد. برج‌های دوقلوی کلیسا در رمان گوژپشت نوتردام، محل زندگی کازیمودوی گوژپشت هستند. در دوران روشنگری جنبه هنری و معماری گوتیک آن مورد توجه محققان قرار گرفت.«چند سال پیش نویسنده این کتاب هنگام تماشا یا بهتر بگوییم ضمن کاوش در کلیسای نوتردام پاریس در یکی از زوایای تاریک برج‌های آن کلمه ANATKH را که دستی عمیقا بر یکی از دیوارها کنده بود مشاهده کرد» … «کسی که این کلمه را بر دیوار برج کلیسای نوتردام نقش زده بود چند قرن پیش از جهان رخت بربسته و نوشته او هم به‌دنبال وی ناپدید شده، پایان عمر کلیسا نیز بسیار نزدیک است. کتاب حاضر درباره سنگ نوشته مزبور به رشته تحریر درآمده است»

22 (6)
کلیسای نوتردام، طرحی از ویکتورهوگو ،سال1863