در واقع پس از جنگ جهانی دوم و تسلط شوروی بر اروپای شرقی، خطر کمونیسم در برخی کشورهای اروپای غربی از قبیل فرانسه، ایتالیا، پرتغال و حتی انگلستان وجود داشت. همچنین کمونیسم در آسیا نیز نفوذ پیدا کرده و علاوه بر کشورهای آسیای شرقی و جنوبی از قبیل ویتنام، کامبوج، لائوس و نپال، در برخی کشورهای آسیای غربی و جنوبی از قبیل افغانستان، هندوستان و ایران نیز نفوذ پیدا کرد و این مساله باعث ترس و واهمه کشورهای سرمایه‌داری و در راس آنها ایالات‌متحده آمریکا شد. بنابراین آمریکا به فکر اجرای طرح‌هایی برای مقابله با کمونیسم در نقاط مختلف جهان افتاد و در این راستا طرح مارشال را برای کمک به توسعه اقتصادی و صنعتی اروپا و اصل ۴ ترومن را برای کمک به کشورهای درحال توسعه به‌اجرا در آورد.بنابراین هدف اصلی و عمده این کمک‌ها جلوگیری و پیشگیری از گسترش نفوذ کمونیسم و قدرت شوروی در سایر کشورها بود. در این زمان هری ترومن معتقد بود که کمونیسم در شرایط فقر اقتصادی امکان رشد و گسترش دارد، بنابراین در دکترین خود ارائه کمک‌های اقتصادی به کشورهای توسعه‌نیافته و حتی کشورهای غربی را دنبال کرد و برای انجام این کار نیز حمایت کنگره آمریکا را به‌دست آورد.