|
تعداد مشاهده : 466 بار
کد خبر :
DEN-
95076
تاريخ
چاپ :
سه شنبه 28 اسفند 1386
|
نقدي بر عملكرد بورس كالا
حميدرضا شوشتريان
با نزديك شدن به روزهاي پاياني سال اكنون ميتوان از نوزاد 6 ماههاي سخن گفت كه از اول مهر ماه سال 86 با ادغام دو بورس كالاي فلز و كشاورزي متولد شد.
اين نونهال هر چند به ظاهر بخش مهمي از فعاليتش ادامه همان مسير قبلي بود، اما با تغيير ماهيت از سازمان به شركت و تعريف جديدي از حوزه فعاليت كارگزاران و ماموريتهاي محوله، شركت راه دشواري نيز در پيش رو داشت.
بورس كالا در چند روز قبل از نخستين روز كاري خود شاهد جابهجايي پيش از موعد بورس كشاورزي بود كه مورد بيمهري مديران سازمان تعاوني روستايي؛ يعني ميزبان قبلي خود قرار گرفته بود، اما با وجود آن توانست بدون هيچ گونه وقفهاي فعاليت اين بورس را نيز سامان بخشد.
نخستين دغدغه، ادغام تدريجي دو بورس بود كه اين شائبه را به وجود ميآورد، آيا با تنها يك عضو كشاورزي در هياتمديره شركت بورس كالا، محصولات كشاورزي و به تبع آن كارگزاران اين بخش در فعاليت بورس كالا به فراموشي سپرده نميشوند؟ دغدغهاي كه هنوز هم پابرجاست.
اما به نظر ميرسد علت اين نگراني را بايد به دوش وزارت جهاد كشاورزي انداخت كه در ابهام خود براي حمايت از بورس كالاي كشاورزي بيش از اندازه توقف كردند، هر چند اخيرا با تشكيل كارگروه كشاورزي در صدد جبران همراهي و بررسي راههاي رونق كالاي كشاورزي در بورس برآمدند. مقدمشان گرامي..
حجم معاملات بورس كالا در پايان يك ماه فعاليت؛ يعني مهر ماه 86 از 6تريليون و 646ميليارد و 576ميليون و 185 ريال به 7تريليون و 105ميليارد و 714ميليون و 307 ريال در 25 اسفند ماه رسيد. اين رشد 7درصدي در شرايطي كه بورس اوراق بهادار از افت شاخصهاي خود رنج ميبرد، نشان روشني از موفقيت بورس كالا در جذب سرمايهها در اين بازار و از همه مهمتر اثبات توانايي نسبي به جهتدهي بازار بر اساس ساز و كارهاي علمي اقتصادي جهاني دارد.
از نگاه آمار، اين بازار همچنين نشان داد كه كالا تاثير چنداني از اوضاع سياسي و اقتصادي داخلي ندارد و بيشتر متاثر از تحولات اقتصاد جهاني است.
دومين گام موفقيتآميز بورس كالا را بايد ورود محصولات پتروشيمي به بورس دانست، طرحي كه تحت عنوان بورس نفت و پتروشيمي سالها مورد بحث قرار داشت، اما عملياتي شدن آن نياز به تصميمگيري جسورانهاي داشت كه در عين اطمينان از توانايي بر فعليت رساندن آن، قدرت توجيه كردن مديران دولتي را كه در اين گونه موارد با احتياط عمل ميكنند، داشته باشد.
اكنون پس از 2 ماه از ورود چند قلم از محصولات پتروشيمي به تدريج توسعه مييابد و كشف قيمت و تعادل بازار ميتوان آن را موفقيتي بزرگ براي بورس قلمداد كرد. ورود طلا به بورس در آخرين ماه پاياني سال نيز كه پس از مدتها با گشايش بين بانك مركزي، اتحاديه مربوطه و بورس پايان داد و طلا را از كوچه پس كوچهها و زيرزمينها به روي ميز آورد، بايد نشاني ديگر از توانايي مديران شركت بورس كالا به شمار آورد. حوزهاي كه اميد است با عرضه سكه نيز كامل شد.
اما سومين گام بورس كالا، گسترش فرهنگ اين نهاد نوپا به ميان توليدكنندگان و مصرفكنندگان است با خارجشدن بسياري از اقلام از چنگال رانتها و قراردادن آن در چرخه رقابتها براي تعيين قيمت واقعي، آليد شفافيت بازار كالاهايي خورد كه واسطهها سالها ميداندار آن بودند.
چهارمين گام بورس را بايد اقدام براي راهاندازي قراردادهاي آتي دانست كه بازار فيزيكي را به بازار كاغذي متعارف جهاني نزديك ميسازد. همان نقشي كه در قانون بورس اوراق بهادار براي بورس در نظر گرفته شده است. اين فرآيند با وجود طي مراحل تصويب عمليات شرعي توسط شوراي نگهبان و تصويب آييننامه اجرايي و آموزش كارگزاران به دلايل عديده به اوايل سال 87 موكول شد.
از آنجا كه بورسهاي كالايي جهان، نقل و انتقال فيزيكي بخش كوچكي از فعاليت بورسها را تشكيل ميدهد، اجراي اين قراردادها ميتواند توليدكننده، مصرفكننده، واردكننده و صادركننده را داراي برنامه نمايد و از طرفي با ورود افراد با سرمايه اندك براي خريد يا فروش ريسك و نه لزوما كالا، بازار وسيعي را بهوجود آورد، بيترديد اين اقدام نيز ابزار مهمي براي محكزدن توانايي بورس كالاي ايران به شمار ميآيد.
در مجموع شركت بورس كالاها در 6 ماه فعاليت خود كارنامه درخشاني را با هدايت مديرعامل خود مهندس هاشميان كه فردي كارآزموده در بورسهاي كالايي است، در برداشته است. اما بهنظر ميرسد حفظ اين دستاوردها از گسترش به مراتب واجد اهميتتر باشد.
با اين حال بورس كالا از چند ناحيه نيز آسيبپذير است كه دقت به مكانيزم تاثير تصميمات آن ميتواند از خطر از دستدادن دستاوردها بكاهد.
نخست آنكه با ورود برخي محصولات رايانهاي به چرخه بورس و ارائه آن با قيمت بازار جهاني متناسب با سيستمهاي دولت بدون در نظر گرفتن يك روند تدريجي، خطر اتهام بورسسازي را به اين نهاد نوپا وارد ميآورد. بهويژه آنكه بورسهاي جهاني در بستر اقتصاد كاملا آزاد رشد ميكنند؛ در حاليكه اقتصاد كشور ما همچنان در بند تعرفهها، سياستهاي محلي، تاثيرات تحريمها و غيره است. همچنين در شرايطي كه كشور ايران به عضويت كامل تجارت جهاني درنيامده قوانين محدودكننده براي اقتصاد بيمار ايران ميتواند خطرآفرين باشد.
در نقطه مقابل سياستهاي قطع يارانهها، اقدامات عكسي نيز انجام گرفته است نمونه آن اتخاذ سياستهاي دهه 60براي جلوگيري از رشد قيمت مرغ بود كه دولت با خارجكردن كالاهاي دامي از بورس، يارانه را مستقيم به توليدكننده پرداخت كرد تا در مقابل، مرغ را با قيمت تعيينشده تحويل گيرد، عدم موفقيت اين سياست كه اكنون به عيان روشن است، خود حديث مفصل و مقال و مجالي ديگر ميطلبد.
و اما خطر ديگري كه دستاوردهاي بورس را تهديد ميكند، تصميماتي است كه موجب ايجاد واكنش بازار ميشود از جمله درخواست ورود سنگآهن به بورس به عنوان محصولي كه داراي نوسان قيمت روزانهاي نبوده و تاثيرات مستقيمي نيز از قيمتهاي جهاني نميگيرد.
عرضه اين كالا و نظاير آن در بورس هرچند داراي توجيه باشد، اما ممكن است در اولويت نباشد و اين شلوغي كار بورس كه مشكلات و نيروي انساني مجرب آن متناسب با ماموريتهاي محوله رشد چنداني نداشته ميتواند به مخالفتهاي بيحاصلي بيانجامد كه در فرصت بيشتري كه در آينده وجود دارد، قابل اجرا است.
كلام آخر آنكه بورس كالا براي حفظ اين موفقيتها و گسترش دستاوردهاي خود نياز به اطلاعرساني جامعتري دارد! ارائه آمار معاملات به روز، هرچند لازم اما كافي نيست، به نظر ميرسد بورس بايد در اين حجم كاري داراي يك نظام اطلاعرساني و تحليل باشد و براي آشنايي كارگزاران و مشتريان، امكان دريافت اطلاعاتي از روند قيمتهاي داخلي و خارجي، تحليل و مقايسه، اوضاع توليدكنندگان، ميزان واردات و ساير اقلام اطلاعاتي و نمودارها اقدام عاجلي نمايد. اين مهم نيز با راهاندازي قراردادهاي آتي مضاعف
ميشود.
سايت اطلاعرساني بورس نيز متاسفانه داراي قابليتي جز ارائه اطلاعات آمار معاملات نيست و از اين وسيله فراگير ارتباطي نيز بهرهچنداني برده نميشود.
با اين حال تمامي شاخصها بيانگر موفقيت كامل برنامههاي بورس كالاست، اميد است كه سال 87 با استفاده از نظرات جمعي كارشناس، كارگزارن و البته همراهي بيشتر مسوولان سالي موفقتر از گذشته در پيش روي بورس باشد.
امكان بررسي درايت مدارانه بيشتري در اين گونه محصولات وجود دارد.
* كارشناس ارشد تجارت الكترونيك
(مديرعامل شركت كارگزاري آتيانديش)
|
شاخص
دنيای اقتصاد
