رضاشاه، برآیند بحران های مشروطه

رضاشاه، برآیند بحران‌های مشروطه

دنیای اقتصاد: دکتر سیمین فصیحی در نشست «دولت مدرن، جامعه سنتی: چالش، پایش» که به همت گروه تاریخ و باستان‌شناسی خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد، در بررسی ورود مدرنیته به ایران در مقایسه با غرب عقیده دارد غرب‌گذار همزمان به مدرنیته را در سه ساحت اقتصادی، سیاسی و فلسفی تجربه کرده است. در بحث اقتصادی فصیحی معتقد است که نفوذ خارجی در اقتصاد ایران مانع از گذار اقتصاد به ساحت مدرن شد و اگرچه ایران را وارد نظام جهانی کرد اما در حاشیه آن نگه داشت. بخش نخست...

بیشتر
کارگاه های شال بافی و نحوه مالیات ستانی

کارگاه‌های شال‌بافی و نحوه مالیات‌ستانی

اشاره: هنری پاتینجر از جمله ماموران سیاسى و نظامى هیات ژنرال مالكم، در هندوستان بود كه در سال 1809 ماموریت یافتند از راه خشكى، قدرت طبیعى، اقتصادى، نظامى و راه‌هاى سوق‌الجیشى مناطق بلوچستان و ایران جنوب‌شرقى را بررسى كرده، ارزش اردوكشى در این نواحى را تعیین کنند. ستوان پاتینجر شرح مسافرت و نقشه مسیر خود را در سال 1816 میلادى در بریتانیا منتشر کرد. در اینجا بخشی از سفرنامه او را که به وصف شهر کرمان و مردمانش پرداخته است می‌خوانید:

...

بیشتر
پایان حکومت غزنویان

پایان حکومت غزنویان

13اوت (22 مرداد) سال 1152 ميلادي علاءالدين غور با تصرف غزنه به عمر حكومت 155 ساله غزنويان بر ايران خاوري پايان داد. حد غربي حكومت غزنويان بر ايران، ايالت ري بود. اوج حكومت غزنويان در زمان سلطان محمود بود كه هندجنوب‌غربي را هم در چند حمله تصرف کرده و تا ساحل اقيانوس هند پيش رفته و معبد مهم هندوان در شهر سومنات (ايالت گجرات) هند را ويران ساخته بود. سلطان محمود دليل حملات نظامي خود به هند را ترويج اسلام اعلام كرده بود، ولي بيشتر مورخان انگيزه اصلي او از اين حملات را كسب زر و عمدتا غارت معا...

بیشتر
زادروز فیدل

زادروز فیدل

فيدل كاسترو، رهبر انقلاب كوبا 13 اوت سال ۱۹۲۶ در شهر بیران واقع در استان اولگین متولد شد. خانواده وی از زمین‌داران مرفه نیشکر بودند. او بعد از گذراندن دبستان در روستا به مدرسه‌ای خصوصی واقع در شهر سانتیاگودکوبا و سپس هاوانا رفت و پس از آن از دانشکده حقوق دانشگاه هاوانا فارغ‌التحصیل شد. وی از سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۷۶ میلادی به‌عنوان رهبر و سپس به‌عنوان رئیس‌جمهوری این کشور از سال ۱۹۷۶ تا ۲۰۰۸ مشغول فعالیت بود. حزب کمونیست کوبا از سال ۱۹۶۵ تا سال ۲۰۱۱ تحت رهبری وی اداره م...

بیشتر
آغاز ساخت دیوار برلین

آغاز ساخت دیوار برلین

سيزدهم اوت 1961 ساختن ديوار برلين آغاز شد. دولت کمونيست آلمان‌شرقي که از تشويق غرب به فرار مردم به آلمان‌غربي و تبليغات منفي که به دنبال داشت، خسته شده بود، تصميم به کشيدن اين ديوار سيماني گرفت که27 سال پا برجا ماند. برليني‌ها بامداد 13 اوت 1961 كه براي رفتن به‌كار از خانه‌هاي خود بيرون آمده بودند، متوجه سيم‌هاي خاردار سراسري شدند كه شبانه شهر برلين را به دو قسمت شرقي و غربي تقسيم كرده بود. چندی بعد اين ديوار سيمي به ديوار بتني تبديل شد.

...

بیشتر
افزایش تاریخی قیمت نفت

افزایش تاریخی قیمت نفت

13 اوت 2004 رکورد بهای نفت‌خام در بازار نيويورك شکسته شد و هر بشكه تا 45 دلار و 50 سنت بالاتر رفت. دو سال بعد بهای نفت به بشکه‌اي 75 تا 77 دلار رسيد، در نيمه اول سال 2008 تا 150 دلار هم بالا رفت و در 13 اوت اين سال 127 دلار بود.

...

بیشتر
اعدام میرزارضا کرمانی

اعدام میرزارضا کرمانی

میرزا رضا کرمانی (۱۲۲۶ خورشیدی کرمان - ۲۲ مرداد ۱۲۷۵ خورشیدی تهران) از شاگردان سیدجمال‌الدین اسدآبادی و قاتل ناصرالدین شاه بود. میرزارضا کرمانی برای شکایت از حاکم کرمان به تهران آمد، اما مورد آزار نایب‌السلطنه کامران‌میرزا قرار گرفت و مدت‌ها همراه حاج سیاح محلاتی و چند تن دیگر در زندان محبوس بود. وی پس از آزادی به استانبول رفت و جزو مریدان سیدجمال‌الدین اسدآبادی شد و به‌شدت تحت‌تاثیر تعلیمات او قرار گرفت، سپس به ایران بازگشت به شهر بارفروش (بابل) رفت و در آ...

بیشتر
از وابستگی تا مقاومت

از وابستگی تا مقاومت

در نیمه دوم قرن نوزدهم، پیوندهای تجاری و سیاسی ایران با کشورهای اروپا روند توسعه وابسته را که پیش‌تر آغاز شده بود، تسریع کرد. گذار از اقتصاد معاشی به اقتصادی وابسته‌تر به بازار و تجارت، افزایش صدور مواد خام به‌جای مصنوعات و افزایش بیکاری در میان دهقانان و پیشه‌وران با زیان‌های هنگفت تاجران جزء همراه بود. برای بسیاری از روشنفکران و بازرگانان مساله محوری عبارت شد از اینکه چگونه می‌توان کشور را به شیوه‌های اروپایی نوسازی کرد و در عین حال از تاثیر ویرانگر تجارت...

بیشتر
مجاری مدرنیته

مجاری مدرنیته

دوره پهلوی آغاز تحولات چشمگیر و حرکت به سمت مدرنیته است. باید پرسید که مردمانی که اصلا فرنگ را نمی‌شناختند و با سرعت به سوی تمدنی نامانوس پرتاب شده بودند، باید چه انتظاری از آنها داشت؟ آنها از کجا فرنگ را شناختند. یکی از این روش‌ها سینما بود. در دوره پهلوی سینما راه افتاده است و در تهران 7 سینما وجود داشت. عده‌ای هم سینما را معلم اخلاق نوشته‌اند. شخصی به نام سلیمی می‌نویسد: «آن منظور حقیقی و شریفی که حضور مردمان طبقه پایین و بی‌سواد و کسبه و ضعفا باشد به و...

بیشتر
گفته ها

گفته‌ها

نهضت مشروطیت ایران یک جنبش لیبرال بود در جامعه‌ای که در آن حاکمیت اشرافی فئودال برقرار بود و از این‌رو تمام مشخصات یک انقلاب طبقه متوسط را داشت. نهضت مشروطیت اگرچه صورت یک انقلاب سیاسی آزادی‌خواهانه را داشت و تمام شعارهای آن سیاسی بود، اما در نهاد خود، مانند همه انقلاب‌های بزرگ، جنبش یک طبقه در حال ‌رشد برای درآوردن مواضع قدرت از چنگ طبقاتی بود که با در دست داشتن قدرت سیاسی سد راه رشد او بودند.

 

بخشی از یک گفت‌وگو با داریوش آشور...

بیشتر