تنها گروهی که مرز همه کشور‌ها بر روی آنها باز است، سرمایه‌گذاران هستند. سرمایه‌گذاران هرزمانی که اراده کنند می‌توانند، سرمایه خود را به هر کشوری که تمایل دارند، انتقال داده و در آن کشور به زندگی خود ادامه دهند. سرمایه‌گذاران در اقصی نقاط دنیا مورد استقبال دست‌اندرکاران و تصمیم‌گیران قرار می‌گیرند و در هر شرایطی حساب آنان جدای از دیگر مراجعان است، حتی توریست‌ها.
توجه به سرمایه‌گذاران خارجی در برخی از کشور‌ها تا آنجا پیش رفته که حتی مقامات اقتصادی با هدف استقبال از سرمایه‌گذاران، در فرودگاه نیز حضور به هم می‌رسانند.
اما ظاهرا شرایط سرمایه‌گذاری و نحوه برخورد با آنان در ایران کمی متفاوت‌تر از دیگر کشور‌ها است.
جای بسی تاسف است که در کشور ما به رغم سردادن شعار‌هایی مبنی بر جذب سرمایه‌گذار خارجی، حتی با صدور ویزای موقت برای آن هم مشکل دارند.
مهندس خلیل معماران دادگر در گفت‌وگو با دنیای‌اقتصاد روایتی از تلاش 7ساله یک‌ سرمایه‌گذار خارجی برای دریافت اقامت دائم در ایران بیان می‌کند.
وی که مدیرعامل شرکت زرین روی زنجان است، می‌گوید: حدود ۸سال پیش یک خانم غیرایرانی که از دوستان و همکاران نزدیک من بود، پیشنهاد سرمایه‌گذاری در کارخانه زرین روی را پذیرفت و ۵/۲میلیون دلار در این پروژه سرمایه‌گذاری کرد. ولی متاسفانه پس از گذشت نزدیک به ۷سال تلاش دو وکیل جهت اخذ ویزای دائم برای ایشان، وزارت امور خارجه تاکنون چنین مجوزی را صادر نکرده است و این موضوع وی را برای ادامه سرمایه‌گذاری در ایران با تردید مواجه ساخته است. او در این نوع برخورد خود با دست‌اندرکاران وزارت خارجه ایران با علامت سوال بزرگی مواجه است و می‌گوید: چطور ممکن است که سرمایه ۵/۲میلیون دلاری من به راحتی در ایران پذیرفته شود، اما خودم اجازه اقامت بیش از ۷روز در ایران را نداشته باشم و به من ویزای توریستی هم به سختی می‌دهند.
مهندس معماران دادگر، در ادامه این گفت‌وگو ایجاد بازار سیاه برای خرید خاک را یکی از عمده‌ترین مشکلات شرکت‌های تولید روی عنوان می‌کند. وی قبل از شروع مصاحبه‌ تاکید می‌کند که سال‌ها از ایران دور بوده و نمی‌تواند زبان فارسی را به روانی بیان کند، به همین خاطر درخواست ویرایش اظهارات خود را دارد.
مهندس دادگر در این گفت‌وگو ضمن بیان مشکلات خود به معرفی کارخانه زرین روی می‌پردازد.
گفت‌وگوی دنیای اقتصاد با مهندس خلیل معماران دادگر، مدیرعامل زرین روی زنجان را در ادامه بخوانید:

عکس: سامان دزیانیان
از خودتان بگویید؟
من تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در سیستان و بلوچستان گذراندم و بعد از آن برای ادامه تحصیل در حدود ۴۰سال پیش به اتریش رفتم. در آنجا موفق شدم که لیسانس خود را در مهندسی مکانیک بگیرم و تحصیلات خود را تا مقطع فوق‌لیسانس در رشته مهندسی صنایع ادامه بدهم. سپس برای تکمیل تحصیلات خود به آمریکا سفر کردم. سال‌ها عضو هیات‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی زاهدان و رییس دانشکده فنی آنجا بودم.
چطور شد که وارد دنیای صنعت شدید؟
از ۸سال پیش شروع به تولید فلز روی در زنجان کردیم که ناشی از درخواست دولت مبنی‌بر جذب سرمایه خارجی بود. من موفق شدم با دوستانی که در خارج از کشور داشتم، سرمایه‌ای در سطح ۵/۲میلیون دلار توسط بانک ملی زنجان برای صنعت روی وارد کشور کنم.
سرمایه‌گذار خارجی زرین روی چه کسی بود؟
این ۵/۲میلیون دلار متعلق به یک خانم غیر ایرانی است که من پیش از این نیز با ایشان در امر تجارت همکاری داشتم.
چند درصد از زرین روی در اختیار سرمایه‌گذار خارجی است؟
۴۹درصد از سهام ما در اختیار این سرمایه‌گذار خارجی است.
کارخانه زرین روی چه ویژگی‌هایی دارد؟
کارخانه زرین روی یکی از پیشرفته‌ترین کارخانه‌های تولید شمش روی است. این کارخانه از نظر ایمنی، نظافت و بهداشت در کار و کیفیت تولید بارها لوح تقدیر دریافت نموده است.
ما با ظرفیت تولید روزانه 4تن شمش روی در سال 77 کار خود را شروع کردیم، بعدها این 4تن را به 7تن تولید و نهایتا به 11 تن تولید روزانه رساندیم. اما بعد از کسب تجربه کافی اکنون روزانه 20 تا 21تن شمش روی تولید می‌کنیم.
به چه میزان اشتغالزایی ایجاد کرده‌اید؟
در حدود 120نفر کارگر، مهندس و فارغ‌التحصیل در رشته‌های مختلف در شرکت زرین روی مشغول به کارند.
در کار خود با چه مشکلاتی برخورد کرده‌اید؟
در ابتدا لازم است که یادآوری کنم، من به عنوان یک فعال اقتصادی و یک مدیر پذیرفته‌ام که هیچ کاری بدون زحمت و مشکل انجام نمی‌شود.
صنعت روی، یکی از صنایع مادر دنیا و ایران است و مملکت ما در جهان حرف دوم یا سوم را در این راستا می‌زند که آن هم به دلیل داشتن معادن فراوان و آشنا بودن ایرانیان به این صنعت است.


مهندس معماران در کنار مهندسان، کارگران و کارکنان شرکت زرین روی


تولید روی نیاز به 18 ماده اولیه دارد که خوشبختانه تمامی این 18ماده، غیر از پرمنگنات پتاسیم در ایران تولید می‌شود.
آنچه که در‌حال‌حاضر ایجاد مشکل کرده نحوه توزیع و تقسیم صحیح خاک، روی یا به عبارتی همان کنسانتره است. همان طوری که بارها در روزنامه‌های مختلف نوشته شده، دیواره بزرگ‌ترین معدن روی ایران (معدن انگوران)، دچار ریزش شده است، که حل این مشکل یک یا دو سال به طول می‌انجامد. اما در‌حال‌حاضر باز هم با سعی و کوشش دست‌اندرکاران به اندازه کافی خاک و کنسانتره وارد بازار می‌شود.
عیار خاکی که برای تولید شمش روی استفاده می‌کنید، چند درصد است؟
ما قادر هستیم با بالا و پایین بردن مواد افزودنی، از خاک‌هایی با عیار ۱۷درصد تا ۳۵درصد استفاده کنیم.
ببینید کارخانه‌های روی به دو گروه تقسیم می‌شوند، یک گروه کارخانه‌هایی که از خاک اکسیده استفاده می‌کنند مثل زرین روی و گروهی دیگر مثل کارخانه‌های یزد که خاک سولفوره استفاده می‌کنند.
ولی ما فقط از نوع خاک انگوران می‌توانیم استفاده کنیم. البته خوشبختانه کارشناسان و مسوولان آمده‌اند و مشکل انگوران را در سطح دولتی حل کرده‌اند. ولی آنچه که همیشه مزاحم صنعتگر بوده و هست، وجود دست دلالان در صنعت می‌باشد و اینها همیشه با استعداد شایان توجهی که دارند، می‌دانند که در چه راهی می‌توان دلالی کرد. من خواهشم این است که مسوولان بررسی کنند و ببینند که هر کارخانه‌ای قدرت تولید و نیاز روزانه‌اش چقدر است و بر همان اساس سیاست تخصیص خاک را در پیش بگیرند و اگر چنانچه می‌گویند توزیع خاک، صحیح و عادلانه است، پس چرا خاک در دست کسانی است که استفاده نمی‌کنند و آمادگی فروش آن را با قیمت بالاتر دارند.
این دلالان چه کسانی هستند؟
آنها، دلالان کوچکی هستند که من از نام و نشان آنها اطلاعی ندارم.
در جذب سرمایه‌گذار خارجی چه مشکلاتی داشته‌اید؟
همان طور که هدف مسوولان ما جذب سرمایه‌گذار خارجی است ما هم در همین راستا اقدام به جذب سرمایه‌گذار خارجی کردیم. در همه نقاط جهان هم شما می‌توانید با یک میلیون دلار به کشورهای مختلف، به عنوان سرمایه‌گذار وارد شده و بلافاصله ویزا و اجازه اقامت دریافت کنید.
ولی متاسفانه به‌رغم اینکه این خانم، 5/2میلیون دلار در زرین روی سرمایه‌گذاری کرده و تاکنون دو وکیل مامور اخذ اقامت این سرمایه‌گذار خارجی شده‌اند، در دایره سرمایه‌گذاری وزارت خارجه اخذ اقامت به دلیل قوانین و مقررات دست و پاگیر تا این لحظه میسر نشده است.
به نظر من این برای کشوری که شعار جذب سرمایه‌گذار خارجی را دارد، بسیار بد است و اطمینان سرمایه‌گذار را از بین می‌برد، چون پول این سرمایه‌گذار با روی گشاده در ایران پذیرفته شده، ولی خود او را نمی‌پذیرند. در حالی که شاید این خانم می‌توانست با روایتی از سرمایه‌گذاری در ایران و نحوه برخورد مناسب ایرانیان با وی، دوستان و همکاران خویش را نیز برای سرمایه‌گذاری در کشورمان تشویق کند.
مملکت ما استعداد خوبی در صنعت روی دارد و دنیا و ایران به این فلز نیازمند است و هر روز به این نیاز افزوده می‌شود باز هم تاکید می‌کنم مدیریت صنعت بسیار خوب انجام می‌شود و کیفیت تولید بسیار عالی است. اما، توزیع غیرعادلانه خاک و عدم‌ اجازه اقامت سرمایه‌گذار خارجی زرین روی بزرگ‌ترین مشکل ما محسوب می‌شود.
در صورتی که با حل مشکلات صنعت روی، ما می‌توانیم با صنعت روی جهان رقابت و برابری کنیم.
در حال حاضر از معدن انگوران خاک می‌گیرید؟
الان خاک‌هایی که به ما می‌دهند، نام‌های مختلفی دارند و چون ما به طور مستقیم عملیات حمل‌ونقل را انجام نمی‌دهیم، نمی‌دانیم که این خاک از کجا می‌آید. اما نکته حائز اهمیت این است که با خاکی که به ما می‌رسد، توان تولید شمش روی را داریم.
به نظر شما منشاء ایجاد بازار سیاه فروش خاک چیست؟
من احساس می‌کنم، منشاء ایجاد بازار سیاه، کارخانه‌هایی هستند که در حال حاضر سودشان را در فروش سهمیه خاک خود می‌بینند و دست از تولید برداشته‌اند. اینها معمولا کارخانه‌هایی کوچک هستند. این عمل ضمن اینکه کار تولید ما را با مشکل مواجه می‌کند، قیمت تمام شده ما را بالا برده و رقابت ما را در بازار داخلی با مخاطره مواجه می‌سازد.
در این‌جا باز هم توصیه می‌کنم کارخانه‌ها و تولیدکننده‌ها مطالعه شوند و مقدار خاک مصرفی‌شان، به صورت دقیق و براساس نیاز در اختیارشان گذاشته شود و نه بیشتر.
و اگر کارخانه‌ای شمش روی تولید نمی‌کند، خاک هم نباید بگیرد چون این موضوع باعث ایجاد بازار سیاه می‌شود.


نمایی از شمش‌های روی که در شرکت زرین‌روی زنجان تولید می‌شود


وضعیت فروشتان چگونه است؟
بی‌‌نهایت عالی
برنامه‌ای هم برای صادرات دارید؟
من از خارج از ایران درخواست بسیار بالایی برای صادرات دارم، متاسفانه ظرفیت تولید زرین روی بیشتر از روزانه ۲۱ تن نیست و ترجیح می‌دهم تا زمانی که مازاد تولید ندارم، شمش روی را صادر نکنم و به مشتریان داخلی بفروشم.
پیش‌بینی‌تان برای افزایش قیمت روی در سال آینده چیست؟
برای هر پیش‌بینی، انسان نیاز به اطلاعات زیادی دارد. اما چون ما بانک اطلاعاتی‌مان در این رابطه بسیار ضعیف است، من فقط بدون به‌کار بردن آمار می‌توانم بگویم که احتمال افزایش بهای روی تا مرز ۵هزار دلار در سال آینده بسیار زیاد است. چون در کل جهان مقدار روی انبار شده کم شده است. حتی کشورهای تولیدکننده مثل چین، سعی می‌کنند خودشان شمش روی را تولید نکنند بلکه از کاربردهای آن استفاده‌های مالی بیشتری ببرند، ولی حتما قیمت روی در سال آینده افزایش خواهد یافت.
همچنین امیدواریم که در صورت افزایش قیمت جهانی روی در سال آینده قیمت تمام شده ما نیز پایین‌تر از 5هزار دلار باشد، تا در تولید دچار مشکل نشویم.
روش تولید شمش روی در زرین روی چگونه است؟
خاک روی که از معدن برداشت می‌شود، بعد از عملیات فلوتاسیم شامل اکسیده کردن و بالا بردن عیار، به کارخانه‌های روی ارائه می‌شود.
کارخانه‌های تولید روی این خاک را بسته به عیار به شمش روی تبدیل می‌کنند. اما به طور میانگین از بین ۳ تا ۵ کیلو خاک، یک کیلو روی تولید می‌شود. این خاک با مقداری اسیدسولفوریک مخلوط می‌شود و از آن محلولی ایجاد خواهد شد که آن در بخش محلول‌سازی عملیات‌هایی، شامل خنثی شدن را شاهد خواهد بود و فلزاتی مثل نیکل و ... از این محلول خارج می‌شود. در نهایت محلول به صورت اکسید روی وارد سل‌های الکترونیک می‌شود و بعد از آن یدهای روی با خلوص ۹۵/۹۹درصد به کاتدها می‌چسبند و ورق روی بعد از ساعت‌ها از کاتدها جدا می‌شود و سپس به کارخانه ذوب می‌رود.
ورق روی در آنجا ذوب شده و به شمش تولید می‌شود البته این کلیاتی از پروسه تولید روی در زرین روی است و تولید روی جزئیات بسیار زیادی داشته و کار سختی است.
نظر مشتریانتان در مورد محصولات شما چیست؟
اولا تا آنجا که از مصرف‌کنندگان شنیده‌ام، صنعت روی ایران هیچ کمبودی در کیفیت نسبت به روی اروپا و چین ندارد. اما درباره شرکت زرین روی باید بگویم که به اعتقاد مشتریان ما، یکی از بهترین تولیدات روی بازار از آن ماست. ما تا 97/99درصد خلوص در تولید روی را هم داشته‌ایم که این نوع تولید در ایران بسیار کم‌سابقه است.
شما قابلیت تولید روی با عیار بسیار بالا را دارید، برای تحقق این مهم چه شرایطی باید برای شما ایجاد شود؟
باید خاک با عیار بالاتری در اختیار ما قرار گیرد. اما بالاترین عیار خاکی که تاکنون به ما داده‌اند، در حدود 34درصد بوده است. در ضمن عیار پایین برای ما در تولید مشکل فراوانی ایجاد نمی‌کند، بلکه مقدار مصرف ما بالاتر می‌رود. یعنی به جای اینکه که از 3 کیلو کنسانتره یک کیلو روی بگیریم، گاهی مجبور می‌شویم از شش کیلو کنسانتره، یک کیلو روی بگیریم، آن هم به دلیل پایین بودن عیار.
وسعت کارخانه چقدر است؟
زرین روی در حدود 32هزار مترمربع وسعت دارد که ساختمان اداری، سالن کنسانتره، سالن محلول‌سازی،‌ سالن بخار، آزمایشگاه، سالن الکترولیز، سالن ذوب، انبارها و باسکول در این زمین قرار گرفته‌اند.
در حال حاضر چون دولت ماده معدنی را به صورت سنگ می‌دهد، درصدد اضافه کردن بخشی برای عملیات «خردایش» سنگ در کارخانه هستیم.
زمانی که توسعه معادن روی بهره‌بردار انگوران بود بهتر با معدن همکاری می‌کردید یا الان که در اختیار تهیه و تولید است؟
در‌حال‌حاضر مشکل اصلا بهره‌بردار معدن نیست، بلکه ریزش دیواره معدن انگوران ایجاد مشکل کرده است. ما با هیچ‌ یک از بهره‌برداران مشکلی نداشته و نداریم.
با وزارت صنایع مشکلی ندارید؟
ما با هیچ وزارتخانه‌ای مشکل نداریم. تنها مشکلات ما راه‌های طولانی اداری و بوروکراسی اداری است.


تصاویری از برخی تقدیرنامه‌ها و لوح‌های تقدیر شرکت زرین‌روی


همان‌طور که عرض کردم، ما از وزارت خارجه می‌خواهیم که راه را برای ورود جذب سرمایه‌گذار خارجی سهل‌تر کند.
مشکل وزارت خارجه با این سرمایه‌گذار چیست؟
فکر می‌کنم قوانین دست و پاگیر مشکل اصلی است.
درخواستتان از مسوولان مربوطه چیست؟
من تنها خواسته‌ام این است که یک گروهی از طرف وزارت صنایع و معادن به زنجان اعزام شده و ظرفیت واقعی کارخانه‌های روی را بررسی کنند و به اندازه نیاز به هر کارخانه خاک تخصیص داده شود.
شما موسس زرین روی بودید، یا آن را خریداری کردید؟
من از خشت اول خودم موفق به ساخت این کارخانه، در مدت کمتر از 8 ماه شدم و بعد از آن شروع به بهره‌برداری کردم.
آخرین سرمایه ثبت شده، زرین روی چقدر است؟
51درصد زرین روی در اختیار سهامدار ایرانی است و 49درصد آن در اختیار سهامدار خارجی. در مجموع حدود 5میلیون دلار در زرین روی سرمایه‌گذاری شده است، اما آخرین سرمایه ثبت شده ما، حدود 300میلیارد ریال است.
من معتقدم در این بعد از زمان همه رویکاران حمایت بیشتر وزارت صنایع را طلب می‌کنند، چون ما در جهت اهداف نهایی مسوولان کشور حرکت کردیم، یعنی هم ما یک بخش مولد هستیم و هم مشاغل فراوانی ایجاد کرده‌ایم.
همچنین از مسوولان وزارت صنایع می‌خواهیم که خاک مورد نیاز ما را تامین کنند، برای اینکه ما هم در داخل مملکت نیاز به این ماده اولیه داریم و هم در خارج از کشور.
همچنین معتقد به این هستیم که تولیدکنندگان روی در ابتدا باید نیاز داخل را تامین کنند و اگر تولید مازادی ماند به خارج از کشور صادر کنند.
همکاری سیستم بانکی با شما چگونه است؟
خوشبختانه کارخانه زرین روی به هیچ عنوان مشکل مادی نداشته است. ما همواره از سوی تصمیم‌گیران بانک‌ملی مورد لطف واقع شده‌ایم. در اینجا من اعلام می‌کنم که ما هیچ‌گونه بدهی نداشته و نیازی هم به وام نداریم.
پس عمده‌ترین مشکل شما تامین خاک و اقامت سرمایه‌گذار خارجی است؟
بله. در حالی که همه سفارتخانه‌های ما در کشور‌ها و همچنین رسانه‌های ما همواره‌ برای جذب سرمایه‌گذار خارجی تبلیغ می‌کنند، اما متاسفانه حداقل امکانات لازم از سوی دولت برای سرمایه‌گذار خارجی فراهم نشده است و این سرمایه‌گذار ۷سال است که منتظر دریافت مجوز اقامت در ایران است.
ظاهرا مشکلات زیست‌محیطی هم دارید؟
مشکلات زیست‌محیطی به هیچ‌وجه نداریم و حتی بارها از سوی سازمان محیط‌زیست تقدیرنامه گرفته‌ایم. اما در شهرک صنعتی روی زنجان کارخانه‌ای وجود دارد که همان کارخانه، گاز کلر ایجاد می‌کند. البته کارخانه مزبور تولیدکننده روی نیست بلکه یک ماده ترکیبی روی تولید می‌کند.
طرح توسعه ندارید؟
در‌حال‌حاضر بدون طرح توسعه ما با همین داده‌های موجود قادر به افزایش تولید تا ۳۰تن هستیم. فقط باید تعداد کمی کارگر و مهندس
اضافه کنیم.
برای تولید ۲۰تن شمش روی نیاز به چه میزان خاک دارید؟
با این نوع خاک کنونی، در حدود 100تن نیاز روزانه ما است، یعنی 5برابر میزان تولید.
اگر از انگوران خاک بگیریم، به‌طور قطع نیاز کمتری داریم.
برای اینکه بتوانیم به تولید 30 تن در روز برسیم، نیاز به 150تن خاک داریم.
تصمیمی برای ورود به بورس ندارید؟
این مستلزم داشتن زمان برای این تفکر‌های اقتصادی است، اما در‌حال‌حاضر به فکر اقامت سرمایه‌گذار خود و حل مشکل خاک هستیم.